• Deviant gedrag: hoe dit te managen?
24 december 2009
24 dec 2009

Deviant gedrag: hoe dit te managen?

Er is sprake van een toenemende belangstelling om crimineel en deviant gedrag te voorkomen, of zo zich dit voordoet, te beteugelen. Deze groei wordt tevens gekenschetst door de verdere professionalisering van de particuliere beveiligingsbranche. Vanuit dit gremium zijn er nieuwe specialismen ontstaan zoals de security manager, de risk manager, de integrale veiligheidskundige(n), de fraude specialist en de forensisch deskundige. Al deze deskundigen zoeken naar nieuwe afdoende middelen en methoden om hun werkzaamheden optimaal uit te kunnen voeren. Dit artikel zal globaal, in het licht van het wetenschappelijk criminologisch kijken en denken, inzichten pogen te geven bezien vanuit de optiek van de zogenoemde functionele spanof- control.

De criminologie richt zich op het verklaren van bepaalde menselijke gedragingen, vaak vanuit het maatschappelijke als ongewenst gezien en beschouwd. Wat geschiedt middels het inzichtelijk maken en krijgen van waarom een individu, of groep, zich aan bepaalde gedragingen waagt zo niet schuldig maakt. Gesteld kan dus worden dat de criminologie een gedragswetenschap is. Criminologie heeft een flink aantal gezichtpunten opgeleverd waarmee security- en riskmanagers hun voordeel kunnen doen. Van groot belang om te weten, met name voor diegene werkzaam op het publiekprivate vlak van de openbare, veiligheid en beveiliging, is dat er verschillen bestaan in gedragingen en de beoordeling hiervan.

Deviatie
Er zijn grote verschillen in de menselijke gedragingen. Deviatie en deviant gedrag staan niet synoniem voor crimineel gedrag. Iets waar men zich nogal eens in placht te vergissen. Wel is het zo dat naar aanleiding van voorvallen, welke hun oorzaak hadden in deviant gedrag, zaken als maatschappelijk ongewenst werden bestempeld. Waarna deze alsnog bij wet strafbaar zijn gesteld. Dit noemt men criminaliseren. Een andere bekend voorbeeld is de aanpak van ongewenst gedrag op lokaal en organisatie niveau. Zo zien wij binnen onze samenleving vaker dat gemeentes bepaalde specifieke verordeningen instellen, al dan niet in de vorm van een APV (Algemeen Plaatselijke Verordening) waarin bijvoorbeeld het bezit van bepaalde goederen (drank, (soft-) drugs, gereedschappen (potentiële wapens) en of handelen verboden wordt. Op deze wijze kunnen de lagere wetgevers en haar controlerende instanties toch optreden tegen vormen van overlast, inclusief de mogelijk veroorzakers en bronnen hiervan. Organisaties kunnen dit soort maatregelen ook reguleren. Hiervoor dient men dan gebruik te maken van de haar ter beschikking staande geëigende middelen zoals het werknemers-, huis-, bezoekers- en klanten reglement en daaraan verwante zaken. Waarbij aangetekend dient te worden dat de hierin op te nemen zaken wel goed van te voren met alle relevante partijen, zowel personeel, bezoekers en klanten, dienen te worden overlegd. Op het grensgebied van deviant gedrag bevindt zich een aantal excessen welke sec ten dele zo niet grotendeels, strafbaar zijn of als zodanig op te vatten zijn. Hieronder zal kort ingegaan worden op een tweetal wat bekendere kwesties, te weten kleptomanie en pyromanie.

Kleptomanie
Kleptomanie is een ziekelijke aandrang tot het wegnemen (stelen) van iets. Het ontvreemden van goederen van anderen zonder de toestemming van de rechthebbende lees de eigenaar(stelen) is bij wet strafbaar gesteld. Het bijzondere hieraan is de component ziekelijke aandrang. Een echte kleptomaan zal namelijk (normaliter) niet stelen voor het eigen gewin, maar voor het stelen zelf, veroorzaakt door de (geestes) ziekelijke aandrang hiertoe. Bovenstaand voorbeeld geeft een overzicht van de problematiek inzake de derving in de detailhandel. Een aspect van de derving cijfers betreft zaken zoals (winkel)diefstal maar ook breuk en overige schade aan bedrijfskapitaal en goederen. Op basis van de ingevoegde tabel dient men niet de klassieke fout te maken om te denken dat elke verdachte van diefstal een kleptomaan is! Wel is de kans aanwezig dat onder het vermelde percentage van 48% klanten, zich kleptomanen zullen bevinden, al is dit hiermee niet wetenschappelijk aangetoond. Het tweede exces is die van de pyromanie, wat zich het beste laat omschrijven als de ziekelijke aandrang tot het in brand (moeten) steken van iets of iemand. Het in brand steken van iets, men denke aan een gecontroleerde brandstapel (al dan niet onder toezicht) kerstbomen, vreugdevuur, en zelfs een barbecue, is niet bij wet strafbaar. Anders wordt het als men iemand anders zijn/haar goederen/spullen in brand wil gaan steken of iemand in persoon. Dit is wel degelijk strafbaar, en dus crimineel gedrag.

Criminaliteit
Criminaliteit is geen eenduidig begrip. Kijken we naar andere tijden en naar andere culturen, dan blijkt criminaliteit een sociaal geconstrueerd verschijnsel dat betekenis krijgt binnen een specifieke context. Zo komen we tot een methodologisch juiste definitie van de hand van de eerste vrouwelijke hoogleraar criminologie in Nederland, toentertijd verbonden aan het Bonger Instituut van de Universiteit van Amsterdam (UvA): Criminaliteit is gedrag dat men zo noemt. Criminaliteit blijkt aldus nauw samen te hangen met het geldende referentiekader. Anders geformuleerd: met sociaalmaatschappelijke (nationale) normen en waarden. In Europa, en in de meeste andere landen van de Westerse wereld, worden we opgevoed vanuit de Christelijke achtergrond van de tien geboden. Stelen wordt vanuit deze achtergrond niet getolereerd en is derhalve in deze hoedanigheid opgenomen in een wettelijk, strafrechtelijk, kader. In dit kader vinden wij een omschrijving van het delict alsmede de strafmaat. Als we in dit verband naar andere landen en dito culturen kijken, dan zien we verschillen. Deze verschillen zorgen er voor dat wat een Nederlander als criminaliteit ervaart of ziet, dit voor een Vietnamees niet zo hoeft te zijn en vice versa. Overigens hoeven we voor dit soort culturele verschillen niet ver buiten onze landsgrenzen te kijken. Zaken als abortus, softdrugs, euthanasie en overspel zijn in Nederland, onder bepaalde omstandigheden niet of niet meer strafbaar bij wet, en worden ook niet als crimineel of gerelateerd aan criminaliteit gezien of ervaren. Als we binnen Europa kijken zien we echter dat bij onze zuiderburen, België, een aantal van dit soort zaken zoals bijvoorbeeld ‘overspel’ zowel als strafbaar feit, inclusief de kans op hechtenis, alsook als crimineel gedrag gezien en ervaren wordt! Enige tientallen jaren geleden was homofilie nog een strafbaar feit in ons land en hield de politie razzia’s in de COC-lokalen. Terwijl jaren nadien op 1 april 2001 in Amsterdam, zowel nationaal alsook mondiaal gezien, het eerste homohuwelijk plaatsvond! ‘Het kan verkeren’ zoals de dichter en schrijver (G.A.) Bredero al in de 17e eeuw schreef. Dit alles geplaatst in onze multiculturele samenleving maakt het om- en bevatten van een begrip als criminaliteit uitermate complex!

Criminologie
In Nederland werd de criminologie (verder) ontwikkeld met de aanstelling van de eerste hoogleraar in de criminologie de heer mr. dr. W.A. Bonger in 1922 aan de Universiteit van Amsterdam. Opmerkelijk is de constante verschuiving in Nederland van de criminologie tussen het strafrecht, waar het heden ten dage nog steeds een onderdeel van is, en de sociale wetenschappen. Terwijl er vanuit wordt gegaan dat de criminologie een opzichzelfstaande combinatie is van sociale- en juridische wetenschappen en vaardigheden. Binnen de criminologie, nationaal en internationaal, zijn veel verschillende stromingen aanwezig die ieder een eigen definitie hebben over wat er onder criminologie dient te worden verstaan. Vanuit de criminologie zijn er diverse theorieën waarmee criminele gedragingen te kwalificeren is. Naast het kwalificeren hiervan heeft dit als (bijkomend) voordeel dat men hierop beleid, onder te verdelen in twee specifieke disciplines; preventief en repressief- kan ontwikkelen. Deze onderverdeling, criminologische kennis gekoppeld aan de gebruikelijke pragmatische preventieve en repressieve methoden en maatregelen vanuit het security- en risk management, maken dit tot een zeer bruikbaar en in Nederland relatief nieuw criminaliteitspreventie- en bestrijdingsmiddel. Zoals aangegeven bevat de criminologie een spectrum aan methodieken om bepaalde maatschappelijke gedragingen in kaart te brengen en daar patronen in te herkennen. Vaste onderdelen van een criminologisch onderzoek zijn onder meer het genereren van informatie en de analyse hierop. Zo heeft in de VS enige tijd terug een baanbrekend onderzoek plaatsgevonden naar hackers-groepen. Dit onderzoek heeft niet alleen een overzicht opgeleverd van het vóórkomen van deze groeperingen, maar geeft ook een indicatie in hoeverre van de strafmaat en de pakkans een afschrikkende (dreigende) werking uitgaat. De resultaten van een dergelijk onderzoek kunnen (direct) worden in- en toegepast in de dagelijkse bedrijfsvoering. De maatregelen die hieruit voortvloeien kunnen zich uitstrekken over het complete gebied van macro-, mesotot microniveau. De vraag is nu hóe praktiserend security en risk managers deze kennis kunnen toepassen. Een eenduidig antwoord hierop is niet zo eenvoudig te geven. Allereerst zullen security en risk managers zich wat meer moeten verdiepen in de criminologie. Daarnaast zal men in de eigen organisatie onderzoek moeten doen waardoor men (relevante) informatie vergaart en inzichtelijk maakt. Middels de opgedane kennis in combinatie met en uit de verzamelde gegevens kan er gedacht worden aan het opzetten van een kennismatrix. Deze per organisatie en/of per afdeling in te richten kennismatrix en de analyse hiervan, zou men kunnen zien en gebruiken als een belangrijke (extra) criminologische security en risk managementtool.

Resumé
Beveiligings- en veiligheidsproblemen inzake crimineel- en deviant gedrag, aanverwante overige gedragingen en criminaliteit, inclusief criminaliteitsrisico’s, zijn er in vele soorten en maten. Deze problematiek zal door de constante maatschappelijke ontwikkelingen veranderen en blijven veranderen. Met behulp van de in dit artikel omschreven begrippen heeft u zich een beeld kunnen vormen van wat er zoal verstaan dient te worden onder crimineel en deviant gedrag, alsmede hoe, wanneer en op welke wijze u hiertegen kunt optreden. Afhankelijk van de gedragingen alsook de insteek, sec preventief of repressief, en de hoedanigheid, publieke of private organisatie i.e. terrein(en), heeft u kunnen vernemen wat de mogelijkheden zijn om via APV, huisregels, bezoekers- en/of werknemersreglement of aanverwant te kunnen gaan komen tot het pogen te managen van gedragingen in al hun voorkomende hoedanigheden. Daarnaast heeft u kunnen vernemen dat de criminologie diverse handvatten biedt om trends in gedragingen te leren herkennen en onderscheiden. Het is dan ook de taak van de criminologisch geschoolde security manager, in samenspraak en samenwerking met zijn collega de risk manager, om deze gedragingen tijdig te (h)erkennen en hierop te (leren) participeren. De criminologisch security manager dient te allen tijde in zijn of haar achterhoofd te houden dat met betrekking tot deze taken en zaken de aandacht nimmer mag verslappen. Middels zijn contacten vanuit werk en netwerk en het structureel (blijven) opdoen van nieuwe kennis blijft een criminologisch security manager optimaal op zijn taak berekend. De leer der criminologie en hun beoefenaars worden serieus genomen en hun deskundigheid wordt door diverse instanties ingeroepen. Het zou voor de hand liggen dat dit ook gebeurt inzake aan beveiliging en veiligheid gerelateerde kwesties. Men zou hiervoor gebruik kunnen maken van de kennis en, indien noodzakelijk of gewenst, de diensten van security- en risk managers, staffunctionarissen die zich bezig houden met het beveiligings- en risico beleid van een onderneming. Veelal zijn wij anno 2009 in Nederland nog niet zo ver. Zolang wij nog niet voldoen aan de minimale vereisten, waaronder security- en risk management te zien als een specialisme met een generalistisch karakter en dit dienovereenkomstig te waarderen, geraken wij weinig verder.



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’