• Markante marges die de moeite waard zijn
06 november 2008
06 nov 2008

Markante marges die de moeite waard zijn

Als er niets gebeurt, is er in 2025 nog maar voor zestig procent van de cliënten met dementie of hart- en vaatziekten volledige zorg voor handen. Door arbeidsbesparende technologie in te zetten kan de productiviteit omhoog zonder kwaliteitsverlies. Tot nu toe werden innovaties vooral beschreven in luxe rapporten door mensen die ver van de praktijk staan. Het Platform Zorginnovatie pakt het anders aan en brengt recente ontwikkelingen onder de aandacht in een vlot geschreven boek vol praktische tips.

Het is nog niet te laat. Dat schrijft Frans van Vught, voorzitter Platform Zorginnovatie, in het voorwoord van 'Markante marges; Effectieve innovaties in de directe zorg'. Instellingen kunnen op kosten besparen en de sfeer op de werkvloer verbeteren. Op welke manier wordt in 85 pagina's uit de doeken gedaan. Als alle tips zouden worden opgevolgd zou dat kunnen leiden tot een besparing van vier procent op de arbeidsuren. Uren die anders ingezet kunnen worden, bijvoorbeeld aan meer aandacht voor de cliënten. Nog belangrijker is dat werknemers en cliënten veel minder belast worden als innovatieve hulpmiddelen en werkmethoden worden toegepast.

De schrijvers van het boek zijn Hanneke en Nico Knibbe van Bureau LOCOmotion en Frans van Vught, voorzitter van het Platform Zorginnovatie. Zij hebben op instellingsniveau gekeken wat het mogelijk effect is van de toepassingen van innovaties. Daarbij zijn ze uitgegaan van diverse onderzoeken uit binnen- en buitenland en praktische studies. Zo wordt onder meer ingegaan op verzorgend wassen, de omgang met incontinentie, hulpmiddelen als plafondliften en aanpasbare badkamersystemen. Om de onderlinge vergelijkbaarheid en het overzicht te vergemakkelijken is bij elk onderwerp een kader toegevoegd met criteria voor de beoordeling van de innovatie. Deze criteria vloeien voort uit 'businesscases' die zijn uitgevoerd door het bureau LOCOmotion en uit een onlangs verschenen rapport over arbeidsbesparende maatregelen in de zorg.

Controversieel

Het wassen met in vloeistof behandelde washandjes of doekjes is een van de controversiële thema’s in de zorg. Als een zorgverlener een cliënt wast of helpt bij het wassen is dat meestal een van de weinige rustige momenten waarin nog persoonlijk contact mogelijk is. Het wassen kan echter ook vermoeiend, pijnlijk en belastend zijn. Toch zijn zowel cliënten als zorgverleners over het algemeen enthousiast over het verzorgend wassen.

Beide partijen ervaren de nieuwe wasmethode als gelijkwaardig of zelfs beter dan het op bed wassen met water, zeep en handdoek. De voordelen voor de cliënt is dat de huidkwaliteit verbetert en er minder gesjor en gedraai nodig is tijdens het wassen. Bovendien kost het wassen ongeveer 60 tot 65 procent van de tijd die een klassieke wasbeurt kost. Personeel hoeft immers geen waskom, washandjes, handdoek en zeep klaar te leggen en op te ruimen. Deze tijdswinst kan worden ingezet voor meer zorg, zoals een extra badbeurt, een wandeling of meer tijd voor de cliënt.

Kostprijs

De hoge kostprijs en het ontbreken van schaalvoordelen staan echter een grootschalige invoering in de weg. De cliënt moet de materiaalkosten zelf betalen. Verder waarschuwen de onderzoekers voor te hoge verwachtingen omtrent het verzorgend wassen en de reductie van het ziekteverzuim. Met makkelijk aanpasbare badkamersystemen, zoals het KlikKlak!-systeem wordt de fysieke belasting van zorgverleners teruggedrongen. Cliënten kunnen zelf of samen met de zorgverlener het systeem instellen.

 

Daarmee levert het systeem een aanzienlijke bijdrage aan de zelfstandigheid van personen met beperkingen. Een groot nadeel is de omslachtige procedure rond de aanvraag van voorzieningen. Wachttijden kunnen oplopen tot meer dan 12 weken en dan is soms de noodzaak van de badkamertoepassing al weer achterhaald. Dat terwijl het materiaal zeer duurzaam is en ook kan worden hergebruikt. De financiële voordelen komen dan ook pas op langere termijn tot uiting. Gezien de vergrijzing en de druk op de mantelzorgers moeten veel meer woningen geschikt worden gemaakt voor het verlenen van zorg. Aanpasbare badkamersystemen zouden daar uitstekend inpassen.

Ergocoaches

Als het gaat om de aanpak van ziekteverzuim is volgens de makers van het boek het inzetten van ergocoaches een probaat middel. De coaches faciliteren de aanpak van verzuim en het implementatieproces en ze bewaken terugval van gedrag in oude gewoontes. Het blijkt zelfs dat instellingen bijna 9 procent minder verzuim hebben als ergocoaches hun werk goed doen. Wel zouden de instellingen nog eens kritsch mogen kijken naar het benodigde opleidingsniveau en de tijdsbesteding van de adviseurs.

Er zijn ook innovaties mogelijk op gebieden waar je ze minder snel verwacht. In ‘Markante marges’ wordt bijvoorbeeld ingegaan op aangepaste kleding voor rolstoelgebruikers en incontinente cliënten. Nu maakt nog geen 3 procent van de cliënten van instellingen gebruik van speciale, aangepaste kleding. En dan gaat het in driekwart van de gevallen om gewone kleding die later is aangepast. Er zijn nog maar enkele instellingen die structureel werken met aangepaste kleding, veelal nachtkleding en ondergoed. Dat terwijl de kleding een positieve bijdrage kan leveren aan de kwaliteit van het leven van de cliënten. Omdat de financiering nu nog vrij complex is, gaat het platform een signaal geven aan het College voor Zorgverzekeringen en vragen om een onderzoek.

 

Werktechnieken

Opvallend is ook het gebruiken van nieuwe werktechnieken. De mogelijkheden hiervan worden volgens de makers van het boek zeer onderschat. De voordelen zijn grote. Voor nieuwe werktechnieken zijn geen grote investeringen nodig; er moet alleen worden geïnvesteerd in het aanleren van vaardigheden en het doorbreken van vastgeroeste gewoontes. Ergocoaches kunnen hierin overigens weer een rol spelen. Insteek bij nieuwe werktechnieken is het stimuleren van de zelfredzaamheid van de cliënten. Veel lichamelijke functies gaan snel achteruit als ze niet worden gebruikt. Nu is een groot deel van de bewoners van instellingen vaak zeer of zelfs volledig passief.

Door de mensen de gewone dagelijkse handelingen te laten verrichten die ze nog kunnen doen, wordt hun spierkracht en conditie op peil gehouden. Omdat het gaat om dagelijkse activiteiten weegt een fystherapiebehandeling van driemaal in de week hier niet tegen op. Ook worden doorligwonden voorkomen waardoor uiteindelijk duizenden euro’s aan kosten voor behandeling en verzorging kunnen worden uitgespaard.

Een bijkomend voordeel van nieuwe werktechnieken is dat handelingen door minder personeel kan worden verricht. Handelingen die eerst door twee personen werden uitgevoerd, zoals wassen in bed, kunnen goed en veilig door één persoon worden uitgevoerd. Het gaat niet ten koste van het intermenselijke contact want volgens experts zouden hulpverleners geneigd zijn om sneller door te werken en over de cliënt heen te praten als er met twee mensen wordt gewerkt. Het zou zelfs reëel zijn om te veronderstellen dat een betere toepassing van werktechnieken leidt tot een afname van de fysieke belasting. De conclusie van de businesscase in het boek is dat zelfredzaamheidtechnieken kwalitatief, zorginhoudelijk, professioneel en financieel relevant zijn, maar ook nog onderbelicht. ‘Kijkend naar de mogelijkheden worden ze nog veel te weinig benut’, stellen de auteurs van ‘Markante marges’.

De verwachte financiële effecten van innovatieve schoonmaaksystemen zijn met veel minder zekerheid te melden. Meer terughoudendheid is volgens de auteurs van het boek gepast. Voordelen van het microvezelsysteem zijn er wel degelijk. Het systeem is kwalitatief beter en het schoonmaakpersoneel kan lichter werken. Maar de hooggespannen verwachtingen uit het verleden moeten worden getemperd.

Nicole Kluijtmans

 

Microvezelsystemen zijn kwalitatief beter en het schoonmaakpersoneel kan lichter werken

Foto's Platform Zorginnovaties



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’