• Van traditie naar preventie
17 december 2013
17 dec 2013

Ongediertebestrijding is het traditionele antwoord op problemen met dieren in en om gebouwen. Traditioneel betekent hier echter niet ‘goed’. Ongediertebestrijding is bepaald niet duurzaam, diervriendelijk of goedkoop. Gelukkig is er een beter alternatief en dat alternatief heeft een naam, namelijk preventie. De strategie heet Integrated Pest Management (IPM). IPM is de rode draad die door het vakgebied duurzaam plaagdierbeheer loopt.

Van traditie naar preventie

Ongediertebestrijding is het traditionele antwoord op problemen met dieren in en om gebouwen. Traditioneel betekent hier echter niet ‘goed’. Ongediertebestrijding is bepaald niet duurzaam, diervriendelijk of goedkoop. Gelukkig is er een beter alternatief en dat alternatief heeft een naam, namelijk preventie. De strategie heet Integrated Pest Management (IPM). IPM is de rode draad die door het vakgebied duurzaam plaagdierbeheer loopt.

Onder IPM wordt het management van dierplagen verstaan door een geïntegreerd gebruik van meerdere beheersingstactieken. Preventie van plagen en de vermindering van het gebruik van biociden zijn daarbij van belang (IPM is ‘groen’). Beheersing van IPM vereist kennis en inzicht in de ecologie van alle aanwezige en potentieel aanwezige plaagdieren. Ieder levend organisme stelt eisen aan zijn leefomgeving. Is die nieuwe omgeving toegankelijk? Met andere woorden, zijn er voldoende naden en kieren om binnen te kunnen komen of staan de deuren gewoon open? Is er voldoende voedsel beschikbaar om te kunnen leven en overleven? Met andere woorden, kan ik gemakkelijk bij voedsel en afval komen? Is er voldoende schuilen nestelgelegenheid te vinden? Kan ik boven systeemplafonds en in kruipruimten komen? Kan ik gebruik maken van riolen en kabelgoten? Is de leefomgeving veilig genoeg? Met andere woorden, blijven mijn natuurlijke vijanden buiten de deur? Kan ik onzichtbaar blijven voor mijn ergste vijanden, mensen? Wanneer mensen zich maar enigszins kunnen en willen verdiepen in de levensomstandigheden van schadelijke plaagdieren dan levert dat antwoorden op die leiden tot duurzame oplossingen van veel problemen. Gezondheidsproblemen bijvoorbeeld.

Volksgezondheid
Veel plaagdieren verspreiden de verwekkers van ziekten omdat ze voedsel verontreinigen (b.v. door Salmonella en Campylobacter) of omdat ze ziekteverwekkers overbrengen op mensen of dieren (zoönosen). De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorfii en wordt overgebracht door teken. Zo kunnen teken leven in het groen rondom gebouwen. Een ander voorbeeld is de ziekte van Weil die wordt veroorzaakt door de bacterie Leptospira interrogans en die wordt verspreid via de urine van de bruine rat. Een recent voorbeeld van gezondheidsrisico’s zijn tropische muggen zoals de Aziatische Tijgermug die virussen zoals knokkelkoorts (dengue) kunnen verspreiden. Weer een ander gezondheidsrisico vormen allergieën. Allergie voor de huismijt is een bekend voorbeeld. Biociden zijn ook toxisch voor mensen en dus is het gebruik van biociden in en rond gebouwen een gezondheidsrisico.

Brandpreventie
Knaagdieren ‘moeten’ knagen. Knaagdrift noemen we dat. Wanneer ratten niet voldoende knagen groeien de knaagtanden gewoon door en omdat ze dan niet genoeg meer afslijten blokkeren ze de kaken. Dan volgt onherroepelijk de dood. Knaagdrift kan zich dus niet tot voedsel beperken. Een formidabel knaagvermogen stelt knagers in staat om slimme en verborgen doorgangen in bouwmaterialen te maken. Zo knagen ratten en muizen zich toegang van kruipruimten naar spouwen, van spouwen tussen dakplaten, via spouwen naar onze woon- en werkvertrekken. In serviceruimten, in meterkasten en in computerkamers. Zo komen ze van dossierkast in voorraadkast. Na de maaltijd daar zijn kabels uiterst geschikt als nagerecht. Levende bomen of kabelbomen. Het maakt geen verschil want…..knagen moet! Kortsluiting kan het gevolg zijn. Preventie van knaagdieren vermindert het risico van brand. Plaagdierpreventie voorkomt brand. In de zorgsector is brand een extra groot risico omdat bewoners veel minder mobiel zijn en zich moeilijker in veiligheid kunnen brengen.

Biosysteem
Elk biosysteem wordt bepaald door de beschikbaarheid van omgevingsfactoren die levensbepalend zijn voor de organismen die aan dat biosysteem deelnemen. Door deze limieten verloopt de groei van een populatie theoretisch gezien volgens een logistische groeicurve (zie figuur). Zolang er geschikte hulpbronnen (voedingsstoffen) beschikbaar zijn is de groeisnelheid van een populatie hoger, dan wanneer die grondstoffen schaars beginnen te worden. Het maximaal aantal individuen van een populatie dat in leven kan worden gehouden door de beschikbare levensbronnen wordt de draagkracht (K) genoemd (zie figuur). De populatiegrootte op een bepaald moment in de tijd (Pt+1) wordt bepaald door de populatiegrootte op een eerder moment (Pt), plus het aantal geboorten (B), minus het aantal sterfgevallen (D), plus de instroom (Mi), minus de uitstroom van organismen (Mo) in die periode en wordt weergegeven door de volgende formule: Pt+1= Pt + B-D + Mi-Mo. Deze formule verklaart dat de populatiegrootte kan worden beïnvloed door één of meerdere van deze factoren te beïnvloeden. Belangrijke ingrepen zijn bijvoorbeeld hygiënische maatregelen en bouwkundige wering die respectievelijk de beschikbaarheid van voedsel en de in- en uitstroom van de betreffende plaagorganismen negatief beïnvloeden.

De Plaagdier Risico Inventarisatie (PRI)
Elk gebouw, of het nu een gemeentehuis, een woning, een winkel, een opslagplaats of een fabriek is, wordt gekenmerkt door een ingewikkeld samenspel van risico’s die kunnen leiden tot hinder, overlast of schade die door plaagdieren wordt veroorzaakt. Risico’s op het gebied van bouwkundige constructie, hygiëne, aan- en afvoer van materialen en interne bedrijfsvoering vormen samen de Plaagdier Risico Inventarisatie (PRI). Dat profiel kan worden vastgesteld aan de hand van een checklist. Een PRI van een object is een momentopname. De kern van elke ‘duurzame’ opdracht is het vaststellen van de PRI-score, de oplossing van het concrete probleem en advisering om het PRI zo veel als mogelijk is te verlagen door het treffen van doeltreffende maatregelen. De percentages geven de relatieve belangrijkheid van elk van de vier categorieën aan. Met de PRI-checklist kan de PRI-score worden vastgesteld. Na een aantal inspecties wordt aan de hand van het scoreverloop duidelijk of de verbeteringen succesvol zijn geweest of dat er nog aanvullende verbeteringen en instructies wenselijk zijn. PRI-scores zijn een vast onderdeel van het logboek, samen met de biocideregistraties.

Problemen
Bij problemen met plaagdieren in en om gebouwen is het van groot belang om vast te stellen om welk dier het precies gaat? Vaak zijn plaagdieren niet zichtbaar of niet aanwezig maar de sporen en de schadebeelden wel. Papiervisjes lijken bijvoorbeeld veel op zilvervisjes maar de preventie eist een verschillende aanpak. Een juiste determinatie is dus van groot belang. Pas wanneer de naam van de veroorzaker en de ernst van het acute probleem is vastgesteld kan een plan van aanpak worden opgesteld. Vaak zijn preventieve maatregelen al voldoende, soms is daarnaast ook bestrijding noodzakelijk. Om problemen in een vroeg stadium op het spoor te komen is een minimale basiskennis nodig. Zo kan schoonmaakpersoneel opmerkzaam worden gemaakt op bijvoorbeeld uitwerpselen, knaagschade, boormeel en stankoverlast. Hoe sneller problemen worden vastgesteld hoe meer kosten kunnen worden bespaard en hoe milieuvriendelijker de bestrijding kan worden uitgevoerd. Preventie is het ultieme biocide! Voor onafhankelijk advies kunt u terecht bij het KAD. Professionele bestrijdingen kunnen worden uitgevoerd door gecertificeerde bestrijdingstechnici die werken volgens de principes van IPM. Bedrijven die beschikken over het KAD Keurmerk laten de IPMexpertise borgen.



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’