• Vastleggen brandveiligheid
01 oktober 2013
01 okt 2013

Vastleggen brandveiligheid

Iedere projectleider of gebouwbeheerder herkent de volgende situatie waarschijnlijk wel. Bij renovaties en onderhoud van gebouwen en systemen leidt de brandveiligheid tot discussie over de van toepassing zijnde eisen en de aanwezige kwaliteit. Bij renovatietrajecten kan dit leiden tot vertraging en extra kosten en bij onderhoud leidt het nog wel eens tot slecht werk. Dit komt vaak doordat niet goed duidelijk is aan welke eisen een gebouw en de installaties nu precies moeten voldoen.

In beginsel zijn de eisen eenvoudig. Alle gebouwen moeten voldoen aan de woningwet. In de woningwet wordt verwezen naar het Bouwbesluit; hierin zijn de eisen vastgelegd. Dit klinkt redelijk eenvoudig maar bij het lezen van het Bouwbesluit wordt het lastiger. Nieuw te bouwen gebouwen moeten voldoen aan de eisen voor ‘een te bouwen’ bouwwerk. Voor bestaand vastgoed is ook een eisenniveau vastgelegd echter dit is een vangnet en geldt als absolute ondergrens waar een bouwwerk aan moet voldoen. Het daadwerkelijke eisenniveau dat voor een specifiek bestaand gebouw van toepassing is het ‘rechtens verkregen niveau’. In het bouwbesluit is dit als volgt gedefinieerd: ‘het niveau dat het gevolg is van de toepassing op enig moment van de relevante op dat moment van toepassing zijnde technische voorschriften en dat niet lager ligt dan het niveau van de desbetreffende voorschriften voor een bestaand bouwwerk en niet hoger dan het niveau van de desbetreffende voorschriften voor een te bouwen bouwwerk.’ Een mooi juridisch omschreven definitie en praktisch betekent dit dat voldaan moet worden aan de eisen die zijn vastgelegd in de vergunningsstukken van het desbetreffende bouwwerk. Hierbij kan gedacht worden aan de eisen die terugkomen in de gebruiksvergunning als deze er is, maar omdat hier in principe geen bouwkundige eisen worden gesteld moet ook gekeken worden naar de stukken van omgevingsvergunning (bouwvergunning). Tot zover is de theoretische benadering nog best goed te volgen. Maar in de praktijk levert het vaak grote onduidelijkheden op. Gebouwen bestaan vaak uit een aaneenschakeling van bouwdelen die op verschillende momenten zijn gebouwd. Hierdoor zijn meerdere eisenniveaus van toepassing. Daarnaast zien we vooral in de vergunningsstukken van oudere gebouwen dat vaak de brandveiligheidsmaatregelen niet duidelijk zijn vastgelegd. Zelfsluitende deuren regelmatig weergegeven op tekeningen, maar hoe dan een brandscheiding precies loopt is gissen en of de kwaliteit 20, 30 of 60 minuten is, is ook niet altijd zichtbaar. Daarnaast is ook vaak het gebouw niet helemaal gebouwd in overeenstemming met de vergunningsstukken. Tijdens de bouw ontstaan nieuwe inzichten of ontstaan problemen waardoor aanpassingen gedaan worden. Hier wordt meestal wel overeenstemming bereikt met de buiteninspecteur van de lokale gemeente maar de as-build tekeningen met wijzigingen worden niet altijd gestempeld en goed gearchiveerd. Bij controle achteraf en het vaststellen van het rechtens verkregen niveau is het dan het gissen waarom bepaalde situaties afwijken van de vergunningstekeningen en zijn de afwijkingen moeilijk te onderbouwen. Al met al is dit een onderwerp dat in de dagelijkse praktijk vaak terugkomt nu de markt verschoven is van nieuwbouw naar renovatie en herbestemming en ook bij verbouwingen en uitbreidingen het rechtens verkregen niveau geldig is. Daarnaast is het aan de aanvrager van een vergunning om het rechtens verkregen niveau aan te tonen wanneer hiervan gebruik gemaakt wordt. Als dit niveau niet wordt aangetoond (naar tevredenheid van bevoegd gezag) moet in principe worden uitgegaan van de eisen voor nieuwbouw. Dit is vaak economisch of technisch niet haalbaar.

Onduidelijke situaties
In de huidige marktomstandigheden zijn doorlooptijden van ontwerptrajecten kort geworden. Als de financiering voor een project eenmaal rond is moet eigenlijk direct worden overgegaan tot uitvoering omdat de tijd die nodig is voor ontwerp en uitvoering geldt kost. Om vertragingen en verhogingen van kosten te voorkomen is het van belang dat er weinig risico’s aan projecten zitten. Wanneer echter niet eenduidig is wat de eisen zijn waaraan een verbouwing moet voldoen bestaan er risico’s in een project. Niet altijd zijn deze bij de opstellen van het kostenplaatje goed onderkend. In het kader zijn deze risico’s nader toegelicht. Ook voor het dagelijks onderhoud kan onduidelijkheid over het rechtens verkregen niveau leiden tot problemen. Wanneer een deur vervangen moet worden en een aannemer plaatst een nieuwe deur lijkt dit in veel gevallen een goede oplossing. Wanneer het echter een brandwerende deur was moet natuurlijk rekening gehouden worden met deze eisen. Bekend zijn de discussies die kunnen volgen als van de deur in combinatie met het kozijn, het hang en sluitwerk en de omliggende constructie geen testcertificaat beschikbaar is waarmee aangetoond kan worden dat de constructie voldoet aan de eisen. Iedere deur naar een testinstituut sturen om de test uit te voeren is behalve kostbaar ook praktisch niet mogelijk. Wanneer alle eisen vooraf duidelijk zijn vastgelegd wordt voorkomen dat na en aantal onderhoudswerkzaamheden het gebouw niet meer voldoet doordat aannemers niet bewust zijn van de eisen waaraan constructies en installaties moeten voldoen. Ook is het voor de opdrachtgever zelf van belang goed te weten wat de eisen zijn zodat uitvoering van werkzaamheden goed gecontroleerd kan worden en direct bij oplevering van werk kan worden vastgesteld of de kwaliteit behouden is. De eisen waaraan een brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie en de eisen aan onderhoud is afhankelijk van het rechtens verkregenniveau in combinatie met de eisen uit het Bouwbesluit voor gebruiksmelding of -vergunning.

Brandveiligheidsplan
Het moge duidelijk zijn dat het voor het beheer en onderhoud en voor efficiënt uitvoeren van verbouwingen van belang is dat de eisen vooraf bekend zijn en dat de juiste informatie te beschikking is. De grote vraag is natuurlijk hoe dit efficiënt georganiseerd kan worden. Uiteraard zijn tekeningen hierbij van groot belang maar daarbij ontstaat vaak het probleem dat niet alle details goed kunnen worden weergegeven. Bij het rechtens verkregen niveau hoort namelijk ook duidelijk te zijn aan welke versie van normen bijvoorbeeld installaties moeten voldoen. Voor brandmeldinstallatie geldt namelijk dat deze aan NEN 2535 moeten voldoen. Maar dan is er alsnog de keus tussen de versie uit 1996 en de versie uit 2009. Want hoewel het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) normen bij een vervanging als ‘vervallen’ bestempelt, blijven de ‘vervallen’ normen voor onze wetgever en de bestaande situaties nog lange tijd geldig. Ook dit detail is van groot belang omdat dit bepaald welke producten en ontwerpuitgangspunten van toepassing zijn. De details kunnen beter in een alomvattend document worden vastgelegd. Een zogenaamd Integraal Plan Brandveiligheid. In dit document kunnen alle basisgegevens van een gebouw, de van toepassing zijnde documenten en eisen volledig worden weergegeven. In het document worden de eisen beschreven voor zowel de bouwkundige en installatietechnische voorzieningen die getroffen zijn en wie de eisende partij hierbij is (bevoegd gezag, opdrachtgever, verzekeraar, e.d.). Per gebouwdeel kan hierbij afhankelijk van de eisen uit vergunningen worden vastgesteld welke eisen in detail van toepassing zijn. Het integraal plan brandveiligheid biedt ook de mogelijkheid om de eisen die gelden voor de interne organisatie (certificering, bhv e.d.) vast te leggen. Hiermee is het een alomvattend brandveiligheidsplan met alle bouwkundige, installatietechnische en organisatorische (BIO) uitgangspunten dat geen ruimte meer laat voor twijfel en de hiervoor geschetste risico’s ondervangt. Maar de grote vraag is natuurlijk hoe kom je nu tot een goed integraal plan brandveiligheid. Uiteraard zal hiervoor gekeken moeten worden naar alle vergunningsstukken. Maar ook moet dit gespiegeld worden aan de huidige staat van het gebouw. Het kan namelijk zo zijn dat een gebouw bijvoorbeeld aanvankelijk zonder sprinklerinstallatie is uitgevoerd. Met de introductie van een sprinklerinstallatie kunnen vaak brandscheidingen die aanvankelijk vereist waren komen te vervallen of in kwaliteit verlaagd worden. Vaak is hier niet naar gekeken omdat met de installatie van de sprinklerinstallatie niet het integrale maatregelenpakket van brandveiligheid is beschouwd. Deze integrale beschouwing van de situatie leidt direct tot een verlaging van de kosten voor onderhoud en investeringen in renovaties.

Actuele status
Wanneer het integraal plan brandveiligheid uiteindelijk het nieuwe uitgangspuntendocument is voor de eisen is het belangrijk dat dit ook met bevoegd gezag, verzekeraars en andere belanghebbenden en stakeholders te delen en door alle eisende partijen te laten bevestigen. Dan kan bij een toekomstige verbouwing zonder enig risico een ontwerp snel worden uitgewerkt. Het is dan na realisatie natuurlijk wel zaak dat integraal plan brandveiligheid wordt bijgewerkt zodat het altijd de actuele status weergeeft. Hiermee wordt op de langere termijn kosten bespaard en risico’s voorkomen. Er is al even aangegeven dat het integraal plan brandveiligheid in één hand moet samengaan met een tekeningenset om daarmee de vertaling van de theorie naar het gebouwontwerp te borgen. Een nieuwe ontwikkeling die hiervoor gebruikt kan worden is het Bouw Informatie Model (BIM). Bij gebouwbeheer wordt hier steeds vaker al gebruik van gemaakt. Met de koppeling van dit model aan het integraal plan brandveiligheid kunnen alle zaken die van belang zijn om de kwaliteit van een gebouw te bewaken worden vastgelegd. In het model kan direct zichtbaar worden gemaakt aan welke eisen precies een bepaalde constructie of installatie moet voldoen, volgens welke certificaten deze is uitgevoerd en wat de randvoorwaarden hiervan waren. Of het nu gaat over een deurconstructie, een doorvoering, een brandmelder of de ontruimingsalarminstallatie. De eerste ervaringen worden hiermee opgedaan. Bij een verbouwing of onderhoud hoeft alleen maar dit model verstrekt te worden aan de aannemer en iedereen weet precies waaraan hij zich moet houden. Daarnaast is ook direct de controle bij oplevering alle detailniveaus mogelijk en kan de aannemer zijn aanpassingen eenvoudig verwerken.



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.