• Verantwoordelijkheid nemen in brandveiligheid
17 september 2013
17 sept 2013

Verantwoordelijkheid nemen in brandveiligheid

‘Je verantwoordelijkheid nemen in de brandveiligheid’, ofwel aandacht besteden aan brandveiligheid; het klinkt zo voor de hand liggend. Maar is het dat ook? Waarom blijkt dit in de praktijk niet altijd te gebeuren? Wat kunnen de consequenties zijn voor een gebouwbeheerder, -gebruiker of -eigenaar die de verantwoordelijkheid onvoldoende invult? En op welke wijze kunt u deze überhaupt invullen? Op die vragen probeert dit artikel antwoord te geven.

In de periode 2002-2010 heeft het CBS gemiddeld 40 binnenbranden (gebouwbranden) per dag geregistreerd, 20 gewonden per week en 75 doden per jaar door brand. Het gemiddelde (directe) schadebedrag bedroeg meer dan twee miljoen euro per dag. Genoeg reden om aandacht aan brandveiligheid te besteden. Waarom gebeurt dit dan toch onvoldoende? Veel gehoorde redenen zijn: geld, tijd (prioriteit?) of het niet willen weten. De belangrijkste reden is veelal een gebrek aan kennis: onbekend zijn met de eisen, geen besef hebben van de gevaren van brand of de gedachte dat de verantwoordelijkheid bij een andere partij ligt (‘als de brandweer het goed vindt zal het wel goed zijn’). Hoe begrijpelijk en herkenbaar deze redenen ook mogen zijn, er zijn tegelijkertijd redenen om wel serieus aandacht aan brandveiligheid te besteden.

Waarom wel?
De Woningwet (de wet voor de bouwregelgeving) regelt in art. 1a de verantwoordelijkheid voor de brandveiligheid van gebouwen: ‘De eigenaar of degene die bevoegd is tot het treffen van voorzieningen en een ieder die een gebouw gebruikt of laat gebruiken draagt er zorg voor dat geen gevaar voor de veiligheid ontstaat dan wel voortduurt’. Dit juridische aspect, in combinatie met kennis van de bouwregelgeving, kan een reden zijn om aandacht te besteden aan brandveiligheid. Andere redenen kunnen de eisen zijn van bijvoorbeeld een verzekeraar of gemeente. Een overige reden is, door zelf te investeren in kennis, voorkomen na een controle geconfronteerd te worden met onbekende tekorten, die snel opgelost moeten worden.

Waarom nog meer?
Los van bovengenoemde redenen kunnen de mogelijke gevolgen van een brand een motivatie zijn om aandacht te besteden aan brandveiligheid. Branden van de afgelopen jaren geven een beeld van deze gevolgen. Hier zijn slechts enkele consequenties van deze branden weergegeven:
• Brand cellencomplex Schiphol-oost, 2005, 11 dodelijke slachtoffers, 15 gewonden, ca. 850 m² brandschade: Deze brand leidde tot zeer negatieve publiciteit voor zowel de eigenaar als gebruiker van het complex en zelfs tot het aftreden van 2 ministers (VROM en Justitie).
• Brand faculteit Bouwkunde TU Delft, 2008, geen dodelijke slachtoffers of gewonden, volledig gebouw door brand en (causale) instorting verwoest: Door deze brand was er een acuut huisvestingsprobleem voor een volledige faculteit met ca. 3000 studenten.
• Brand ’t Hemeltje Volendam, 2001, 14 dodelijke slachtoffers, ca. 200 gewonden, beperkte brandschade: Deze brand heeft geleid tot een strafzaak tegen en veroordeling van de eigenaar (op basis van het wetboek van Strafrecht, eerdergenoemd art. 1a uit de Woningwet bestond in 2001 nog niet) en tot een civiele procedure voor schadevergoedingen.
• Brand telefoonmaatschappij Vodafone Rotterdam, geen dodelijke slachtoffers of gewonden, zware rook- en waterschade: Volgens onderzoek van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond voldeed het pand aan de bouwregelgeving. Echter, door uitval van een belangrijke netwerkcentrale en 700 zendmasten had 25% van de klanten problemen met bellen, sms’en en mobiel internet. Volgens schatting van het NIVRE bedroeg de (indirecte) financiële schade ca. € 30 mln.
• Brand woningen Hoofddorp 2008, geen dodelijke slachtoffers, rook-, brand- en waterschade in een blok van 13 woningen, in 8 woningen zware brandschade: Door deze brand werd de betreffende woningbouwcorporatie o.a. geconfronteerd met onrust onder bewoners van de gehele woningvoorraad, in het bijzonder in de betreffende wijk. Grote aantallen woningen moesten vervolgens met spoed op brandveiligheid worden gecontroleerd en zo nodig worden aangepast.
• Brand GGZ-instelling Oegstgeest 2011, 3 dodelijke slachtoffers, 3 gewonden, rook, brand- en waterschade in het paviljoen dat de permanente woning vormde voor 16 psychische patiënten: Naast het directe menselijk leed voor de nabestaanden van de dodelijke slachtoffers, was deze brand voor zowel bewoners als personeel van de instelling zeer ingrijpend tot traumatisch.

De ervaring van bovenstaande branden leert dat de negatieve consequenties van een brand zich op meerdere vlakken kunnen afspelen. Denk hierbij aan persoonlijk leed en imagoschade (krantenkoppen, onder een vergrootglas liggen). Dit leidt meer dan eens tot ‘paniekvoetbal’, dat gepaard gaat met vaak dure, inefficiënte en deels onnodige of ondoordachte maatregelen. Negatieve gevolgen kunnen ook juridisch van aard zijn, de continuïteit van het bedrijfsproces verstoren of zich op financieel vlak bevinden: 50 procent – 90 procent van de bedrijven gaat binnen een paar jaar na brand failliet (het exacte percentage hangt af van de gehanteerde bron). Kortom er zijn meerdere intrinsieke en extrinsieke redenen om serieus aandacht te besteden aan brandveiligheid.

Hoe?
Hoe kunt u nu als eigenaar/gebruiker uw verantwoordelijkheid nemen voor de brandveiligheid van een gebouw? Het begint bij kennis; kennis van brand maar ook kennis van het gebouw. Een eerste stap is het in kaart (laten) brengen van de staat van het gebouw ten opzichte van de bouwen brandveiligheidsregelgeving. Gezien de gemiddelde staat van de gebouwen in Nederland, in vergelijking met de bouwregelgeving, is de kans groot dat er meerdere tekorten zijn. Het oplossen hiervan kost geld; wellicht voor sommigen een reden om liever ‘onwetend’ te blijven. Bedenk echter dat pas als de tekorten bekend zijn, een slimme aanpak bedacht kan worden om de brandveiligheid te vergroten. De bouwregelgeving (lees: het door de Woningwet aangestuurde Bouwbesluit) biedt mogelijkheden om op ‘slimme’ wijze met tekorten om te gaan. De zogenaamde gelijkwaardigheidsbepaling geeft namelijk de mogelijkheid om de veiligheid in te vullen op een andere manier dan via de strak omschreven prestatie-eisen, mits deze alternatieve oplossing even veilig is. Een stap die met de voorgaande gecombineerd kan worden is het wegwerken van ‘erfenissen uit het verleden’. In de praktijk blijkt dat van veel gebouwen het brandveiligheidsconcept niet goed (meer) vastligt. Dit kan door vele verbouwingen maar nog eerder door het ontbreken van goede tekeningen. Met name op oudere bouwtekeningen moet bijv. de compartimentering veelal aangenomen worden aan de hand van de locaties van brandwerende deuren. Onduidelijkheid over het verloop van compartimentering en de status van vluchtroutes maakt brandveilig beheer van een gebouw onmogelijk. Alhoewel het vaak tijdrovend en kostbaar is, kan het opnieuw vastleggen van het brandveiligheidsconcept n Door de brand bij de TU Delft was er een acuut huisvestingsprobleem voor een volledige faculteit met ca. 3000 studenten. veel tijd en geld in de toekomst besparen (overbodige brandscheidingen weg, duidelijkheid over welke eis waar geldt, makkelijkere borging brandveiligheid). Een andere stap, die u wellicht al voelde aankomen, is het investeren in kennis. Brandveiligheid eindigt niet bij het op orde hebben van de handblusmiddelen of het oprichten van een BHV-organisatie, het omvat veel meer. Brandveiligheid is een breed vakgebied. Om slechts op hoofdlijnen te weten wat een rol speelt bij brandveiligheid is al kennis nodig. Een eigenaar van die kennis zou de technische/facilitaire dienst kunnen zijn. In de ervaring van de auteur zijn medewerkers van deze diensten vaak zeer betrokken en enthousiast en beschikken ze over veel, maar vaak versnipperde kennis. Met wat extra opleiding is dit personeel bij uitstek geschikt als ‘1e-lijns toezichthouder brandveiligheid’.

Conclusie/ tot slot
Er zijn vele redenen voor de eigenaar/gebruiker van een gebouw om wel of geen aandacht aan brandveiligheid te besteden. Ook zijn er meerdere stappen denkbaar om verantwoordelijkheid te nemen voor brandveiligheid. Bij de keuze die u als eigenaar/ gebruiker maakt zou één punt centraal moeten staan: bedenk welke consequenties u aanvaardt door uw verantwoordelijkheid niet te nemen.



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.