• Voorkomen is beter dan genezen
24 oktober 2014
24 okt 2014

Ook gebouwen die aan de bouwregelgeving voldoen, kunnen onvoldoende brandveilig zijn. Er zal dus iets extra’s gedaan moeten worden om ervoor te zorgen dat de brandveiligheid van gebouwen op een hoger niveau komt. Een goede invulling van de zorgplicht is een belangrijke stap.

Voorkomen is beter dan genezen

Ook gebouwen die aan de bouwregelgeving voldoen, kunnen onvoldoende brandveilig zijn. Er zal dus iets extra’s gedaan moeten worden om ervoor te zorgen dat de brandveiligheid van gebouwen op een hoger niveau komt. Een goede invulling van de zorgplicht is een belangrijke stap.

De simpele uitleg van Wikiquote van het Nederlandse spreekwoord 'Voorkomen is beter dan genezen' luidt als volgt: door voorzichtig te zijn kun je problemen en ongelukken voorkomen. Het spreekwoord is bij iedereen bekend en vooral bij huis-tuin-en-keuken situaties passen we de boodschap ervan vaak toe.
Wanneer we denken aan een brandveilig gebouw, denken we veelal aan gebouwen met sprinklerinstallaties, brandwerende muren, brandmeldinstallaties en andere ingrijpende voorzieningen. Deze gedachten zijn volledig verklaarbaar vanuit het feit dat we jarenlang bezig zijn geweest met het realiseren van brandveilige gebouwen die aan de bouwregelgeving voldoen. Het uitgangspunt van de bouwregelgeving is: 'Er is een brand'. De voorgeschreven prestatie-eisen en de daaruit volgende maatregelen zijn erop gebaseerd om de effecten van een brand zoveel mogelijk te beperken.
Dit doet vermoeden dat het niveau van de bouwregelgeving het hoogst haalbare doel is. Niets is minder waar. We hebben uit onderzoeken naar aanleiding van branden uit het recente verleden kunnen leren dat ook gebouwen die aan de bouwregelgeving voldoen, onvoldoende brandveilig kunnen zijn. We moeten dus iets extra's doen om te zorgen dat de brandveiligheid van gebouwen op een hoger niveau komt. Dit noemen we een zorgplicht. Dit artikel geeft een handvat en inspiratie om invulling te geven aan die zorgplicht. Voor een navolgbare systematiek van de invulling maken we gebruik van het vlinderdasmodel. Bij alle voorbeelden geldt: 'Voorkomen is beter dan genezen'.

Vlinderdasmodel
Het vlinderdasmodel is geen standaard invuloefening, het is geen vastomlijnd kader, het is geen rekenmodel. Het vlinderdasmodel is vrij vertaald de uitkomst, een presentatievorm van een denkproces waarbij op een systematische wijze gevaren en risico's zijn geïdentificeerd.  In het hart van de vlinderdas staat de ongewenste gebeurtenis. Dat kan een brand zijn, maar ook een 'loss of containment (LOC)' of een andere gebeurtenis.   
Aan de linkerkant van de vlinderdas staan de oorzaken; de directe en onderliggende gevaren die kunnen leiden tot de ongewenste gebeurtenis. We noemen dit ook wel een foutenboom. Het treffen van een maatregel noemen we een 'line of defense (LOD)'. Wanneer het mogelijk is om aan de linkerkant van het vlinderdasmodel een line of defense in te bouwen, wordt de kans dat de ongewenste gebeurtenis optreedt, verminderd en mogelijk zelfs geëlimineerd. Dit zijn de meest doeltreffende maatregelen.
Aan de rechterkant van de vlinderdas staan de gevolgen; de mogelijke gevolgen van de ongewenste gebeurtenis. We noemen dit ook wel een gebeurtenissenboom. Met het plaatsen van 'lines of defense' aan de rechterkant van de vlinderdas kunnen de mogelijke gevolgen van de ongewenste gebeurtenis tot een minimum worden beperkt.
Er zijn heel veel soorten vlinderdassen; het aantal oorzaken hoeft niet hetzelfde te zijn als het aantal gevolgen. Ook een 'line of defense' hoeft niet altijd 100% doeltreffend te zijn. Het kan voorkomen dat een 'line of defense' de kans op het ontstaan van de ongewenste gebeurtenis beperkt, maar dat er toch een kleine kans overblijft. In dat geval zal toch aan de rechterkant van de vlinderdas een maatregel moeten worden gedefinieerd die in dat geval (hoe klein de kans ook) de effecten beheerst.

De praktijk
Zoals gezegd zijn maatregelen aan de linkerkant van de vlinderdas het meest doeltreffend. Immers: voorkomen is beter dan genezen. In de praktijk komen we brandoorzaken tegen die met maatregelen te voorkomen of te beperken zijn.

  • Blikseminslag kan een brandoorzaak zijn. Door gebruik te maken van bliksemafleiding wordt de kans op inslag verkleind. Deze maatregel komt vaak voor bij rieten daken, omdat riet brandgevaarlijker is dan keramische dakpannen.
  • Gevaarlijk gedrag van mensen kan ook een brandoorzaak zijn. Een smeulende peuk van een sigaret op een plek met veel brandbare stoffen kan leiden tot grote effecten. Door gebruik te maken van zelfdovende prullenbakken wordt de kans op het ontstaan van brand verminderd.
  • Het vullen van een LPG tank is een risicovolle activiteit. LPG wordt vaak gebruikt als brandstof voor heftrucks. Er zijn ook heftrucks beschikbaar die op elektriciteit rijden. Met deze elektrische heftrucks kan de noodzaak voor een LPG tank op het terrein worden voorkomen.

Vragen stellen over het gebruik van een gebouw en werkprocessen brengt mensen vaak tot bijzondere inzichten over de mate van veiligheid van de werkomgeving. Ook hier is vaak verbetering van de veiligheid eenvoudig en doeltreffend te bereiken. Dit illustreren de volgende voorbeelden:

  • Het werken met chemische en bio-chemische stoffen komt voor in professionele laboratoria, maar ook op hogescholen en universiteiten.  De deskundigen die met deze stoffen werken, beseffen als geen ander welke mogelijk schadelijke effecten deze stoffen kunnen hebben. Maar, wat doe je als je tijdens een proef ineens moet stoppen, omdat er een brand is ontstaan? Hoe laat je je proefopstelling achter? En wat kunnen de effecten zijn wanneer de proef door de (tijdelijke) stillegging onbruikbaar is? In laboratoria waar medicijnen worden ontwikkeld en geproduceerd zijn dit zeer valide vragen die kunnen leiden tot maatregelen waarmee andere veiligheidsrisico's en effecten voor de  bedrijfscontinuïteit worden beperkt.
  • Mensen kunnen en moeten steeds langer in hun eigen woonomgeving blijven wonen. Wanneer de vraag naar zorg van ouderen toeneemt, betekent dit dat gebouwen geschikt moeten zijn voor deze veranderende situatie. Hoe ga je om met hulpmiddelen van ouderen zoals rollators en scootmobiels? Waar bewaar je zuurstofflessen en andere medicinale gassen in gebouwen die in de basis zijn ontworpen als woongebouw?
  • Digitale informatie en het veilig bewaren van grote hoeveelheden data zijn voor bedrijven een voorwaarde voor hun bestaansrecht. Veel (kleine) bedrijven zijn gehuisvest in bedrijfsverzamelgebouwen. De brand- en vluchtveiligheid van de mensen in deze kantoorgebouwen is veelal goed oplosbaar. Maar, wat gebeurt er wanneer er een brand is bij een buurman in het bedrijfsverzamelgebouw? Zijn de databestanden van jou bedrijf dan nog beschermd? En zo ja, kun je er altijd op afstand over beschikken? Ook als het gebouw tijdelijk als gevolg van de brand niet toegankelijk is? En wat doen je klanten?

 Conclusie
Door het verbinden van mensen, het gezamenlijk inventariseren van mogelijke (brand)oorzaken, het kwalificeren van de gevolgen en het indien nodig treffen van maatregelen kunnen veel veiligheidsrisico's al vroegtijdig worden beperkt. 

 



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’