• Verantwoordelijkheid bij brandveiligheid
10 december 2014
10 dec 2014

Verantwoordelijkheid bij brandveiligheid

Als adviseur help ik mensen om onder andere brandveiligheid in hun bouwkundige wijziging goed te verwerken. Vaak begint de opdracht eenvoudig: ‘Kunt u een toets uitvoeren waarbij aan de gemeente duidelijk wordt gemaakt dat aan de regelgeving wordt voldaan?’. Later blijkt dat er altijd wel een gebrek valt te ontdekken en moet er vervolgens gezocht worden naar een oplossing. Dat is niet anders dan bij de andere aspecten uit het Bouwbesluit, maar wat het bij brandveiligheid zo vervelend maakt, is dat het vaak om grote bedragen gaat én dat het in principe om mensenlevens gaat.

Als er een andere benadering was gekozen, had dat tijd, geld en kwaliteit opgeleverd. Die andere benadering begint met meer begrip voor brandveiligheid en vervolgens met meer aandacht daarvoor. Maar wat is brandveiligheid eigenlijk? Meer begrip begint bij de wetenschap van wat het begrip brandveiligheid inhoudt. In het woordenboek is uiteraard een definitie van veiligheid opgenomen, de Van Dale omschrijft veiligheid als het beschermd zijn tegen gevaar.

Op zich is die definitie duidelijk, maar te weinig concreet om er als gebouwbeheerder mee te kunnen werken. Ook Brandweer Nederland heeft een definitie opgesteld en die lijkt iets werkbaarder: ‘Brandveiligheid is een toestand van een acceptabel risico met betrekking tot het uitbreken en de gevolgen van brand, die ook door betrokkenen als zodanig wordt ervaren.’

Risico
Opvallend is om te zien dat het gaat om een aanvaardbaar risico. Zolang het aantal slachtoffers dus niet te hoog is, is het nog brandveilig! Ook kan er stilgestaan worden bij de aanduiding ‘de betrokkenen’, want wie worden daar mee bedoeld? U? De gebouwgebruikers? De omwonenden? Het bevoegd gezag? Ik vrees dat de uitleg daarvan afhankelijk is van de situatie en dat er in de eerste plaats de omwonenden mee bedoeld zullen zijn.

Dat zou inhouden dat de mate van brandveiligheid vooral door hen bepaald wordt, zij bepalen wat aanvaardbaar is. Dat doen zij door te stemmen en hun volksvertegenwoordigers creëren dan wetten die dat ‘acceptabel risico’ vaststellen. Daarbij zijn tegenstrijdige eisen van toepassing want al die maatregelen moeten uiteindelijk betaald worden, hetzij via belastingen hetzij via de aanschafprijs van een product.

Helaas is het vaststellen van wetten een lange en langdurige weg en ontstaat er een wettelijke situatie die achterloopt op de feitelijke situatie. Daarnaast is een wet altijd generiek en niet specifiek bedoeld voor uw situatie. Ondanks dus dat een wet een niveau van brandveiligheid nastreeft, kan dat in uw specifieke geval juist een onvoldoende mate van brandveiligheid opleveren.

Fout
Een veel gemaakte fout is om aan te nemen dat er voldoende mate van brandveiligheid ontstaat wanneer voldaan wordt aan het Bouwbesluit. Het Bouwbesluit kijkt echter alleen naar het risico voor personen en belendingen. De schade aan het gebouw zelf, het verlies voor continuïteit, imagoschade of schade aan producten, zijn geen aspecten waar het Bouwbesluit op toeziet.

 

Het Bouwbesluit ziet wel toe op het beperkt houden van een brand, dat doet zij door het stellen van regels aan brandcompartimenten. Het Bouwbesluit ziet ook toe op het veilig kunnen vluchten waarmee de personen snel in veiligheid moeten kunnen komen.

Kort gezegd is brandveiligheid (volgens het Bouwbesluit) niet ingewikkelder dan twee aspecten: brandcompartimenten en vluchten.

 

De uitspraak “Ja, maar ik heb toch een vergunning? Dan is het toch brandveilig?” kom ik regelmatig tegen en helaas betekent een vergunning nog niet dat een gebouw brandveilig is. Een vergunning betekent alleen maar dat het bevoegd gezag, vaak de gemeente, geen weigeringsgronden heeft ontdekt. Het doel van een vergunning is vaak uitsluitend om eventuele belanghebbenden in de gelegenheid te kunnen stellen om hun zienswijzen of bezwaren naar voren te kunnen brengen. Dat er een vergunning wordt verleend is eigenlijk meer een bewijs dat de juiste procedures zijn doorlopen dan dat er ook inderdaad een brandveilig gebouw kan worden gebouwd.

 

TU Delft

 

De brand in het gebouw van de TU Delft in 2005 is een mooi voorbeeld. Dit gebouw voldeed aan het Bouwbesluit en aan de verleende vergunning, maar toch woedde er een grote brand, stortte het gedeeltelijk in en moest het gebouw uiteindelijk gesloopt worden. Het mooie van dit voorbeeld is dat er geen slachtoffers bij vielen.

Anders ligt dat bij het volgende voorbeeld. In 2011 brak er brand uit bij een zorginstelling in Leidschendam - Voorburg waarbij drie personen overleden. Ook dit gebouw voldeed aan het Bouwbesluit en aan de verleende vergunning.

 

Het voldoen aan het Bouwbesluit betekent dus niet dat het gebouw geheel brandveilig is. Kennelijk is er al snel sprake van een ‘acceptabel risico’! Om te zien of dat acceptabel risico ook voor u als gebouwbeheerder aanvaardbaar is, zal het brandveiligheidsniveau niet alleen aan het Bouwbesluit moeten voldoen, maar ook aan andere criteria. Komt de continuïteit niet in gevaar bij brand? Wil ik in de krant komen als schadeveroorzaker terwijl uw bedrijf juist maatschappelijke verantwoordelijkheid wil uitstralen? Wil ik als gebouweigenaar aangesproken kunnen worden voor het ontstane leed bij personeel, klanten of omwonenden? Is het verlies aan producten ten gevolge van brand aanvaardbaar?

 

Maatstaf

 

Brandveiligheid dient daarom ook gemeten worden langs de maatstaf van de verzekeraar, de afdeling marketing en die van de directie. Vaak zal dan blijken dat brandveiligheid volgens het Bouwbesluit een te laag niveau is! Een oplossing daarvoor is om het ambitieniveau te bepalen. Vanuit een risicoafweging kan er gekeken worden welke factoren een bedreiging vormen. Vaak kan er een integrale benadering gevonden worden die tot úw aanvaardbaar niveau van brandveiligheid leiden. Wat hier in principe plaatsvindt, is de “Gezond Boeren Verstand”-methode: Wat vind ik, als eindverantwoordelijke en daarom uiteraard zorgvuldig overwogen, een aanvaardbaar brandveiligheids-niveau?

 

Een aanvaardbaar niveau van brandveiligheid wordt bereikt door het samenspel van drie factoren: Allereerst dient de bouwkundige situatie natuurlijk in orde te zijn, hiermee wordt de brand in grootte beperkt en wordt het vluchten mogelijk gemaakt. De bouwkundige situatie is van grote invloed op de brandveiligheidsinstallaties die er voor zorgen dat snel alarm geslagen kan worden en dat er veilig gevlucht kan worden. Ten slotte is er dan nog de organisatorische kant die er voor zorgt dat alle voorzieningen op de juiste wijze gebruikt worden. Te denken valt aan kleine zaken zoals het vrijhouden van vluchtwegen maar ook aan grotere zaken zoals het oefenen van ontruimingen en het samenwerken met de brandweer.

 

 

BIO

Kort gesteld wordt deze indeling aangeduid met de term BIO, wat respectievelijk staat voor Bouwkundig, Installatie-technisch en Organisatorisch. Hoe zwaarder deze drie factoren bij elkaar opgeteld zijn, hoe hoger de mate van brandveiligheid.  Voor brandveiligheid als bedoeld in het Bouwbesluit is het zo mogelijk nóg eenvoudiger! In de Woningwet is bepaald dat aan het Bouwbesluit moet worden voldaan. In artikel 1a staat aangegeven dat de eigenaar én de gebruiker gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het voldoen aan het Bouwbesluit, hetzij bij het bouwen hetzij bij het gebruiken van een gebouw!

 

Op deze overtreding van de Woningwet rust via de Wet op de Economische delicten een strafdreiging van een gevangenisstraf van maximaal twee jaar of een geldboete van maximaal € 81.000 (als er sprake is van een misdrijf). Als er geen sprake is van opzet, bedraagt de gevangenisstraf maximaal 6 maanden of de geldboete van maximaal € 20.250. Het is dus niet de gemeente als bestuursorgaan, als vergunningverlener of als handhaver die verantwoordelijk is.

 

Noch de brandweer, of een van haar inspecteurs, is verantwoordelijk. Ook uw architect, noch de aannemer, is verantwoordelijk.

Ú, of u nu eigenaar of gebruiker bent, bent verantwoordelijk! Beschouw daarom brandveiligheid als één van de belangrijkste risico’s die u in uw bedrijfsvoering nu eenmaal moet overwinnen en doe dat aan de hand van de Gezond Boeren Verstand – methode!

 

José Pérez van Aken, is voorzitter van ondernemerscoöperatie Entorno U.A



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’