• ZLTO vindt zijn plek
13 januari 2011
13 jan 2011

ZLTO vindt zijn plek

Chapeau:Land- en tuinbouworganisatie voelt zich thuis in nieuw kantoor in ’s-Hertogenbosch

Het hoofdkantoor van de Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO)  is eind november verhuisd van Tilburg naar ’s-Hertogenbosch. Daarbij ging men niet over één nacht ijs. Maar dat viel ook niet te verwachten van de organisatie, die al sinds 1913 in Tilburg was gehuisvest. Op de kop van de Bossche Onderwijsboulevard heeft men nu de beschikking over een gebouw, waarin over elk detail lijkt te zijn nagedacht. ‘Dit moet een verenigingsgebouw worden, waar ook onze leden zich thuis voelen.’

Wat nu de ZLTO is werd in 1896, in ’s-Hertogenbosch, opgericht als de Noordbrabantse Christelijke Boerenbond. Die naam is nog altijd verbonden aan de organisatie. Jan Bertens is directeur van NCB onroerend goed en vanuit die hoedanigheid de formele opdrachtgever voor de nieuwbouw. Het oude hoofdkantoor van de organisatie was bijna een eeuw lang gevestigd aan de Tilburgse Spoorlaan. ‘Daar is men destijds centraal gaan zitten, met een werkgebied dat zich uitstrekt van Cadzand tot Nijmegen’, weet Bertens.

‘Lange tijd was dat het enige kantoor van de organisatie, na de fusie aangevuld met een kantoor in Goes. Verder is men vanaf de jaren tachtig bij gaan bouwen. In West-Brabant in Roosendaal en daarna in Etten-Leur en in Oost-Brabant in Mill en Veldhoven en later in Veghel. Toen die kantoren er eenmaal waren, werd er een discussie opgestart over een meer centrale locatie. Daarop is besloten om naar een nieuw hoofdkantoor te gaan kijken. Allereerst in Tilburg, waar overigens de meeste medewerkers niet eens wonen. Daar is wel gezocht en zelfs een ontwerp gemaakt. De aankoop van de benodigde grond ging echter niet door. Dan zijn Breda, Eindhoven en Den Bosch je alternatieven, maar die liggen eigenlijk allemaal niet echt centraal. Toen gingen er echter andere ontwikkelingen een rol spelen.’

Voeding en gezondheid
Met die andere ontwikkelingen doelt Bertens op het feit dat de Brabantse hoofdstad zich ging profileren op het gebied van voeding en gezondheid. ‘Dat gaf de doorslag’, stelt hij. Wanneer Den Bosch zich nadrukkelijk als voedings- en gezondheidsstad neerzet, horen wij daar als primair producent een rol in te spelen.’ De keus voor het perceel aan de Onderwijsboulevard was toen snel gemaakt. Daar zit de ZLTO immers in de directe nabijheid van zowel de hogere als middelbare agrarische opleiding, het Jeroen Bosch Ziekenhuis en het Anton Jurgens Instituut, allemaal organisaties waarmee men al samenwerkte of nauw gaat samenwerken. ‘Het perceel leek veel te klein’, blikt Bertens terug. ‘Maar dat bleek uiteindelijk toch te passen, al is er geen stukje grond meer te vinden. We hebben het volledig bebouwd.’ Alle regiokantoren, uitgezonderd dat in Goes, zijn inmiddels door de organisatie afgestoten.

Het nieuwe hoofdkantoor is ontworpen door architect Pi de Bruijn, die in ’s-Hertogenbosch ook tekende voor het Essent-gebouw maar bijvoorbeeld ��k de nieuwbouw van de Tweede Kamer op zijn naam heeft staan. De uitgangspunten bij het ontwerp, de bouw en de inrichting waren helder. ‘Het moest beter dan in Tilburg, maar dat kon redelijk snel’, begint Bertens. ‘Verder wilden we er het nieuwe werken toe gaan passen, wilden we optimaal gebruik maken van allerlei technische faciliteiten, moest er zo duurzaam mogelijk gebouwd worden én moest het gebouw een uitstraling krijgen die bij onze organisatie past. Wél fraai maar niet overdadig dus. Wat we verder graag wilden, was dat het gebouw zich zou onderscheiden aan de Onderwijsboulevard. En we wilden er onze roots en wings in terugzien.’ Die komen ondermeer terug in een aantal zaken van cultuurhistorische waarde, die uit Tilburg mee zijn genomen. Zo staan in de lounge diverse bronzen beelden op sokkels en is op de bovenverdieping een indrukwekkende agrarische glas-in-loodafbeelding terug te vinden.

Daktuin
De eerste schop ging op 1 januari 2009 de grond in. Op 29 november 2010, 23 maanden later dus, trok de organisatie in het nieuwe pand. Dat kent een overschot aan parkeerplaatsen maar daar is over nagedacht. Jan Bertens: ‘We hebben de blik vooruit gericht. Bovenop de huidige parkeerfaciliteit ligt onze daktuin. Daarop kunnen we als het nodig is nog 4500 vierkante meter bijbouwen. Daar is alles nu al op afgestemd, ook de fundering.’ Die daktuin is ontworpen door studenten van de naburige HAS. Het onderhoud gaat voor een deel worden gedaan door leerlingen van de achterbuurman, Helicon.

‘In de daktuin kan ook gewerkt worden. Er wordt niét gerookt. Dat mag alleen in de rookruimte in de kelder’, geeft floormanager Bas van Oort aan. Die is nieuw in de organisatie. Zijn functie is zelfs speciaal in het leven geroepen bij de verhuizing naar Den Bosch. Daar maken ruim 200 medewerkers, inclusief bestuurders, actief gebruik van het pand. ‘Theoretisch gezien kunnen die overal in het pand werken’, stelt Van Oort tevreden vast. ‘We hebben hier wel 350 werkplekken - dan praat ik niet over bureau’s -  méér zelfs als je de ruimte in het bedrijfsrestaurant meetelt. Overal kan men gebruik maken van zowel draadloos als bekabeld internet. En ook de telefoons zijn niet aan een draad gebonden.’

De ZLTO heeft het nieuwe werken naar de eigen organisatie vertaald. ‘We zijn bewust al met pilots begonnen toen we nog in Tilburg zaten’, vertelt Jan Bertens. ‘We zijn ondermeer bij Interpolis gaan kijken en hebben vervolgens onze eigen wensen goed gedefinieerd. Die moeten passen bij onze organisatie. Die is gebaseerd op kennis en kennis moet je uitwisselen met elkaar. Dat betekent dat je medewerkers regelmatig bij elkaar moet brengen. We hebben het gebouw dan ook aantrekkelijk willen maken voor die medewerkers.’

Die hebben er, zoals al gemeld, de ruimte. Floormanager Van Oort: ‘Het hele pand zit vol ontmoetingsplekken, van de lounge tot hoge statafels en hoekjes met oorstoelen.’ Een speciale ontmoetingsruimte is gecreëerd in het overdekte gedeelte tussen het ZLTO-kantoor en de HAS. ‘Dat is een open verbinding van twee kanten, compleet met een koffieruimte. Dat moet een kennisplek zijn’, zo stelt Van Oort. Bertens vult aan: ‘Op de HAS zitten onze toekomstige bestuurders.’

Tapijten
Het hagelnieuwe gebouw roept al volop enthousiasme op bij de gebruikers. ‘Er komen nog twee bijzondere kunstwerken in, dan is de inrichting af’, weet Bertens. Een blikvanger in die inrichting is het grote mozaïek in de hal. Daar heeft de Russische kunstenares Anna Volkova allerlei ZLTO-gerelateerde zaken verwerkt in één groot kunstwerk. Dat komt onder water te staan. ‘We maken er een vijver van, waar we straks 290 liter water per dag verdampen’, legt Bertens uit. ‘Dat doen we voor een goede vochtregulering in het gebouw.’ Ook over tal van andere facetten van het gebouw is nagedacht. Zo liggen op diverse plekken speciaal voor de ZLTO geweven tapijten, die met plantaardige Rubia-kleurstoffen zijn geverfd. De planten die daarvoor gebruikt zijn komen uit het werkgebied van de organisatie. De patronen in de tapijten sluiten naadloos aan bij de streken, waarnaar de diverse vergaderzalen zijn genoemd.

Door heel het gebouw heen zijn kasten en andere meubels geluidsdempend bekleed, waardoor de geluidsoverlast voor in de nabijheid werkende collega’s tot een minimum wordt beperkt. Er wordt veel gewerkt in open ruimten. Wie toch behoefte heeft aan wat privacy, vindt deze in afsluitbare zaaltjes. Op elke verdieping zijn lockers te vinden, die niet persoonsgebonden zijn. ‘Wanneer jij een locker op de eerste verdieping hebt, ben je ook geneigd om daar in de buurt je werkplek te zoeken’, licht Bertens toe. ‘Dat wilden we niet. De flexibiliteit moet hier optimaal zijn.’ En dat is die ook, heeft hij al gemerkt: ‘Je ziet dat mensen die graag op een bepaalde plek willen gaan zitten, al vroeg in het gebouw aanwezig zijn.’

Gastheerschap
Floormanager Bas van Oort combineert in zijn werk het gebruikelijk gebouwbeheer met een stuk gastheerschap. ‘Ik heb ondermeer de catering, beveiliging, schoonmaak en techniek onder mijn hoede. Facilitair gezien hebben we de meeste zaken uitbesteed. De cateraar doet de kantine en de pantry’s, de beveiliging gebeurt extern en voor de schoonmaak hebben we een facility host, die zaken oppakt en bijhoudt.’Een deel van de relaties is bij de verhuizing naar Den Bosch vervangen. ‘Bij de selectie van onze facilitaire partners is ook gekeken naar hoe duurzaam zij zijn’, meldt Bertens. ‘Zo maakt onze nieuwe cateraar Hutten bijvoorbeeld veel gebruik van streekproducten.’ De ZLTO probeert het nieuwe kantoor ook voor externe partijen op te stellen. ‘Dit gebouw heeft geen ‘negen tot vijf’ functionaliteit’, onderstreept Van Oort. ‘Er is eerder sprake van ‘zeven tot elf. Elf uur ’s avonds dan’. Zo is bijvoorbeeld de gehele begane grond afgestemd op de ontvangst van gasten.’ Die kunnen ondermeer ook terecht in de diverse vergaderzalen.

Jan Bertens volgde het bouwproces op de voet. In de bouw werd een aantal technische keuzes gemaakt. ‘Het bleek bijvoorbeeld niet mogelijk om met warmte-koude opslag te werken. In plaats daarvan hebben we gekozen voor een micro waterkrachtkoppeling. Wanneer we stoken, creëren we meteen energie. Ook staan er zonnepanelen op het dak, die al onze laptops van stroom voorzien. Verder is het gebouw gesprinklerd. De sprinklerbak ligt toch vol water. Die gebruiken we daarom als een soort van warmte-koude opslag. Daarmee kunnen we bijschakelen. De wanden zijn grotendeels met leemstuc afgesmeerd. Dat is prettig voor de waterhuishouding. Leem neemt snel vocht op en laat het ook snel weer los.’

De officiële opening van het gebouw staat gepland voor 23 februari en wordt omlijst door diverse activiteiten, waaronder een open dag. Maar het is al geruime tijd duidelijk dat de ZLTO-medewerkers het in ’s-Hertogenbosch uitstekend naar hun zin hebben. ‘We hebben de medewerkers gevraagd om mee te blijven denken en aan te geven tegen wat voor zaken ze als gebruiker aanlopen’, vertelt Van Oort. Bertens geeft aan dat de medewerkers ook al in het ontwerp- en bouwproces hun zegje konden doen: ‘Ik denk dat ongeveer een kwart van het personeel in het voorbereidende proces al actief betrokken is geweest. Daardoor hebben we een breed draagvlak voor dit gebouw weten te creëren. We hebben bewust gekozen voor een gebouw we jaren mee vooruit kunnen.’

Foto’s: ZLTO

Ton de Kort

 

Onderschrift foto 4: Overleg in een loungeruimte.

Onderschrift foto 2: Er wordt veel gewerkt in open ruimten.

Onderschrift foto 3: Het hele pand zit vol ontmoetingsplekken.