• Brandveiligheid niet gebaat bij ordinair bezuinigen
05 augustus 2010
05 aug 2010

Brandveiligheid niet gebaat bij ordinair bezuinigen

Een commissie, onder leiding van de oud-burgemeester van Enschede en huidig waarnemend burgemeester van Maastricht, Jan Mans, vindt dat burgers en bedrijven meer kunnen betekenen voor de brandveiligheid. Dat is een van de mogelijkheden om de almaar stijgende kosten terug te dringen. Burgers en bedrijven kunnen zich in hogere mate bewust zijn van de risico's en zelf zorg dragen voor meer veiligheid, vindt de commissie. Weekblad Facilitair polste reacties van deskundigen.

De brandweer heeft de taak het veiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid door voorlichting te vergroten. Dat is een van de aanbevelingen van de commissie onder. De commissie heeft in opdracht van de Raad van Regionaal Commandanten (RRC) de financien van de brandweer onderzocht, om het werk betaalbaar te kunnen houden. Onder Mans' leiding zocht de commissie naar mogelijkheden om twintig procent te bezuinigen op het budget van de brandweer. Eind 2020 moet dat uitgemond zijn in meer rendement en veiligheid tegen minder kosten.

De commissie heeft berekend dat ruim honderd miljoen euro nodig is om 185 miljoen te bezuinigen. Steekwoord is verder collectiviteit. De commissie ziet op vier terreinen mogelijkheden om te bezuinigen. Zij vindt dat onder meer moet worden gekeken naar de werkwijze en kerntaken van de brandweer. Volgens het rapport kunnen andere instanties dan de brandweer de controles die voortvloeien uit vergunningen, verrichten. Een andere aanbeveling is te kijken of specialismen zoals duiken en hulp bij ongevallen met gevaarlijke stoffen anders opgezet kunnen worden. Ook zijn besparingen mogelijk door de inkoop landelijk te maken en meldkamers samen te voegen.

Contraproductief

Ynso Suurenbroek is lector brandveiligheid aan Saxion Hogeschool in Enschede. Hij kent het rapport globaal: Mans zou na zijn ervaringen met de vuurwerkramp ook andersom kunnen redeneren: juist meer kennis van de problematiek en brandveiligheid bij bedrijven kan tot een beter resultaat leiden. Met een kleiner aantal mensen later bij een brand aankomen, met ook nog minder kennis van object en bedrijf, leidt niet zomaar tot een mooi resultaat. Mijns inziens is het ordinair bezuinigen, een onterechte disclaimer voor de brandweer, met afwenteling op de burger, verzekering en milieu. Daar wordt het gelag van de bezuinigingen dubbel betaald.

In het grotere plaatje is het contraproductief, aldus Suurenbroek. Je kunt niet zonder consequenties het aantal mensen op een autospuit verminderen en daarbij ook nog morrelen aan de opkomsttijd. Zeker bij grote branden  met name dus in grote objecten en bedrijfshallen  heb je meer tijd nodig om voldoende bluswater in stelling te brengen. Als de opkomsttijd dan ook nog uitloopt, dan bouw je alle randvoorwaarden voor escalatie. Vandaar dat die branden steeds meer defensief worden benaderd (van buitenaf bestrijden, red.). Dit is traditioneel ineffectief, met als voorspelbaar en onvermijdelijk resultaat: total loss. 

Los

Volgens Suurenbroek heeft de brandweer overigens al lang geleden het zicht op bedrijfsbranden verloren. Sinds de brandweer zich bij de poort opstelt en wacht op het advies van de bedrijfsdeskundige, zijn ze meer en meer los van de materie geraakt. De grootste factor in bedrijven om branden te beperken, is de vuurlast. En de andere is ruimtelijke en bouwkundige compartimentering. Vuurlast, de hoeveelheid brandbaar materiaal, wordt in de praktijk niet gecontroleerd en is daarmee ongelimiteerd en de compartimentering blijkt in veel gevallen niet goed te werken. En ook al is die wel in orde, dan zijn de vuurlasten hoger dan de brandwerendheid van de compartimenten.

Gecombineerd met de defensieve brandbestrijding en te weinig bluswater wint de brand dan logischerwijs alsnog. Suurenbroek is overigens wel voor het neerleggen van de verantwoordelijkheid bij de opdrachtgevers, gebouweigenaren, ontwerpers en beheerders. Maar zonder voorbij te gaan aan de eigen verantwoordelijkheden van de brandweer. Opdrachtgevers en ontwerpers worden tot dusver niet geconfronteerd met de gemaakte keuzes ten aanzien van de brandveiligheid. Ze zien het kennelijk nog niet als hun zaak, hooguit als een verzekeringskwestie.

De lector brandbeveiliging is van mening dat de brandweer bezuinigt ten koste van een veel groter verlies aan materiele schade, economische schade, milieuschade, dierenleed en cultuurwaarden. Suurenbroek: Het is bij brandbestrijding in wezen heel simpel: je moet er snel bij zijn en je moet een flinke klap kunnen uitdelen. Als je dat niet doet, verlies je. 

Complexer

Door de preventieve controles op brandveiligheid in bouwwerken niet meer door de brandweer uit te laten voeren, kan 33 miljoen euro worden bespaard, zo becijferde de commissie Mans. Brandveilig Bouwen Nederland (BBN) is echter van mening dat controle door de brandweer wel degelijk haar vruchten afwerpt: Leo Oosterveen, branchemanager bij BBN: De brandweer heeft in 2008 tweehonderd meer reddingen bij brand verricht dan in het voorgaande jaar. Aangezien gebouwen steeds complexer worden en vaak met meerdere gebruiksfuncties onder een dak wordt het controleren van brandpreventieve voorzieningen een stuk lastiger. De huidige professionele brandweerorganisatie kan deze taak uitstekend op zich nemen.

Door de toepassing van echte brandwerende materialen en constructies kan de brandweer de reddingen uitvoeren, zonder zich zorgen te maken over de vraag of het bouwwerk bezwijkt of de brand zich snel verspreidt. We achten het van groot belang dat de handhaving van de vergunningsvoorschriften voor wat betreft de brandveiligheid voortvarend ten uitvoer wordt gebracht. De echte brandveiligheid zit immers in de bouwconstructie opgesloten, aldus Oosterveen.

Door bouwwerken te voorzien van veilige vluchtroutes en brandcompartimenten, die de uitbreiding van brand daadwerkelijk voorkomen, en de toepassing van brandveilige materialen kunnen de aanwezigen veilig bij een brand vluchten of gered worden. De aanwezigheid en paraatheid van deze voorzieningen dient regelmatig door een professionele organisatie gecontroleerd te worden. De gebouweigenaar ontbreekt de technische kennis om deze beoordeling zelf uit te voeren. Zeker verminderd zelfredzame personen zijn bij brand volledig afhankelijk van goed functionerende maatregelen. 

Brandpreventief

Brandweer en vergunningverlener moeten volgens hem dus alle mogelijkheden behouden om preventieve controles uit te voeren. 'Als het gebouw brandpreventief niet op orde is moet de brandweer er rekening mee houden dat de constructie in de eerste paar minuten kan instorten en rook en vuur zich vrij door het gebouw kunnen verspreiden. Daarmee is de binnenaanval niet meer mogelijk en kunnen geen reddende acties meer worden uitgevoerd. Goed gecontroleerde bouwkundige brandveiligheidsmaatregelen maken dit wel mogelijk.

Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is van mening dat de voorgestelde bezuinigingen bij de brandweer lastig te realiseren zijn. Waarschijnlijk alleen op langere termijn, omdat er een ingrijpende omslag in de manier van werken en de bedrijfscultuur voor nodig zijn. Er dient een verschuiving plaats te vinden naar een actievere en zelfredzame burger als het gaat om brandveiligheid. Het is niet mogelijk om hier enkele snelle winstpunten in te boeken, als besparing op de kosten van de brandweer.

Ook neemt de VNG afstand van het voorstel van de commissie-Mans om een einde te maken aan de gezamenlijke financiering van de brandweer door het Rijk en de gemeenten. Wij kunnen ons beter vinden in de reactie van minister Hirsch Ballin van Binnenlandse Zaken. Hij bepleit deze zogeheten hybride financiering voor de brandweer te handhaven. Het rapport stelde ook voor meldkamers samen te voegen. De VNG bespreekt dit inmiddels met betrokkenen en het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Willem-Jan Schampers

Foto: Fire.gov

Streamers

'Gebouwen worden complexer, het controleren van brandpreventieve voorzieningen steeds lastiger.'



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.