• Domotica draagt bij aan levenskwaliteit
12 mei 2008
12 mei 2008

Domotica draagt bij aan levenskwaliteit

Chapeau: Resultaten van landelijk pilotproject gepresenteerd in Ede

Onderzoek bij het Amsterdamse Woonzorgcentrum Leo Polak toont aan dat het gebruik van domotica bijdraagt aan de kwaliteit van het leven van dementerenden. Het ‘Leo Polak’ is één van de pioniers op dit gebied en maakte deel uit van een landelijk pilotproject dat onder meer is gefinancierd door het ministerie van VWS. De resultaten van het onderzoek zijn op 14 mei gepresenteerd. Deze gebeurtenis, inclusief informatieve workshops, had plaats in het Congrescentrum De Reehorst in Ede.

Als weldenkend mens moet je er niet aan denken: camera’s en computers die je gaan en staan registreren. Een ‘Big Brother who’s watching you’ houd je liever op afstand. Maar als je je eigen handel en wandel niet meer goed in de hand hebt, kan dat wakende oog bijdragen aan je gevoel van veiligheid en zelfstandigheid. Dus ook van persoonlijke vrijheid.

Doel van het project was om de mogelijkheden en gevolgen van domotica in de zorg voor dementerende ouderen te inventariseren. Het onderzoek is uitgevoerd door GGD Amsterdam onder supervisie van de afdeling Psychiatrie van het Vrije Universiteit Medisch Centrum. De projectgroep bestond uit deskundigen op het gebied van dementie, domotica, kleinschalige woonvoorzieningen, medische ethiek en afgevaardigden van Woon-zorgcentrum Leo Polak.

Het begrip domotica staat voor de technologische verzameling van informatie en communicatie mogelijkheden in huis. Met domotica worden communicatie, zorgtaken, ontspanning en huiselijke bezigheden gemakkelijker gemaakt. Het kan dus een uitkomst zijn voor zelfstandig wonende ouderen en mensen met een handicap.

Binnen de ouderenzorg wordt steeds meer gebruik gemaakt van dit ‘slimme huis’ concept. Het onderzoek binnen ‘Leo Polak’ had tot doel om de effecten van domotica in kleinschalige groepswoningen te bepalen. Verbetert domotica de kwaliteit van leven van dementerenden? Wat zijn de effecten op de gebieden van zorg, het wonen, de mobiliteit? Biedt domotica positieve bijdragen in geval van vallen en psychische nood? Hoe staat het met de ethische kant van de zaak? En, uiteraard werd de vraag gesteld of al dit technische vernuft ook van invloed is op het werkplezier en de werkdruk van de professionele zorgverleners. Nu de resultaten van het onderzoek in kaart zijn gebracht, kan een aantal van deze vragen positief worden beantwoord.

Op maat van de mens

Op het terrein van Woonzorgcentrum Leo Polak zijn woningen voor ouderen die zelfstandig kunnen functioneren en er zijn kleinschalige woongroepen voor mensen met dementie. De woningen zijn voorzien van ‘eenvoudiger’ domotica. Als er iets aan de knikker is, zijn de bewoners immers in staat om een knop te bedienen waarmee de domotica in werking treedt. De zorgverlener wordt gealarmeerd en tegelijkertijd zorgt het systeem voor de veiligheid in huis: het fornuis en de televisie worden direct uitgeschakeld, looppaden worden verlicht en de deuren worden voor de hulpverlening toegankelijk gemaakt.

De mensen die wonen in de kleinschalige woongroepen zijn gebaat met een intensieve toepassing: een domoticasysteem dat hun handelingen volgt en alarmeert op het moment dat er iets fout dreigt te gaan. Van ouderen in een gevorderd stadium van dementie kan immers niet worden verwacht dat zij een knop zullen indrukken als er iets mis gaat. Hier kan cameratoezicht soelaas bieden.

Een mooi voorbeeld is hierbij het nachtelijk ‘dwalen’. Bij dementerende mensen is vaak het dag/nacht ritme verstoord. De biologische klok functioneert niet goed meer. Men wordt ’s nachts wakker, heeft geen besef van de tijd en gaat dwalen. Door middel van sensoren wordt deze dwaling opgemerkt. De zorgverlener wordt direct gealarmeerd en kan bijtijds hulp bieden. Ook is ontdekt dat met blauw verrijkt licht, van minimaal 1000 lux, de biologische klok kan bijsturen. Het benodigde aantal uren van beschijning met dit ‘daglicht’ is te regelen via domotica.

Sommige cliënten zijn nog min of meer in staat om buiten de veilige ruimte van de instelling te gaan. Echter, om te voorkomen dat men in de openbare omgeving in de war raakt en verwaalt, kan ook hier domotica worden toegepast. De betreffende bewoner krijgt een polsbandje om met een chip. Via het GPS kan de zorgverlener achterhalen waar de cliënt zich bevindt.

Dit zijn slechts enkele voorbeelden ter illustratie. Domotica biedt nog veel meer mogelijkheden om de cliënt veiligheid en levensruimte te geven. Mogelijkheden die er anders niet zouden zijn. Voorwaarde is echter wel dat heel goed gekeken wordt naar de behoeften en benodigdheden van de bewoner. Domotica moet perfect op ‘maat van de mens’ zijn afgestemd.

[tk] Bouwperikelen

Tijdens het congres is een groot aantal aanbevelingen gedaan rondom de invoering van een domoticasysteem. Voor zelfstandig wonenden – al dan niet alleenstaand – is de voorziening vrij gemakkelijk in bestaande bouw aan te brengen. Voor instellingen is het een heel ander verhaal. Hier kan men deze voorzieningen pas treffen als er van nieuwbouw sprake is. Er is namelijk een enorme infrastructuur aan kabels en leidingen voor nodig. Bestaande gebouwen zijn daarop niet voorbereid.

Daarom is het belangrijk om het aspect ‘domotica’ al in de ontwerpfase te betrekken. Ook moet er een system integrator in de arm genomen worden. Deze ziet erop toe dat de systemen goed op elkaar worden afgestemd. Hij installeert niet zelf, maar is wel verantwoordelijk voor de werking van het geheel. Ook de aannemer moet hierbij vanaf het begin betrokken worden, zodat hij bijtijds een deskundig installatiebedrijf als onderaannemer in het project kan betrekken.

De domotica bij het ‘Leo Polak’ was een kostbare zaak. De investering in de hard- en software bedroeg 755.796 euro. Hierbij moet wel in ogenschouw genomen worden dat het een pilotproject betreft. Dit brengt extra kosten met zich mee ten opzichte van de ‘state of art’ technologie. Wel kon worden bezuinigd op de kosten van de nachtwacht. Het scheelt 1,6 fte, dat neerkomt op een besparing van 64.000 euro per jaar.

Instellingen die willen overgaan op domotica kunnen verschillende leveranciers benaderen die compatible producten kunnen leveren tegen lagere prijzen. Ook kreeg het ‘Leo Polak’ te maken met de bekende ‘kinderziekten’. Deze ervaringen dragen ertoe bij dat andere instellingen dergelijke onkosten kunnen voorkomen.

De Zorgverlener

Binnen Woonzorgcentrum Leo Polak moest men aanvankelijk erg wennen aan domotica. Het betekent even een cultuurschok: het oogje in het zeil houden via het beeldscherm. Bovendien is het ook een vreemd idee: camera’s en sensoren in je werkomgeving. Uit het onderzoek blijkt dat domotica het werkplezier nadelig, nog positief beïnvloedt.

Domotica is een hulpmiddel voor de verzorging en absoluut geen vervanger. Dankzij het systeem kunnen de handen aan het bed nu wel daar zijn waar de zorgbehoefte het grootst is. Maar het lijdt geen twijfel dat het erg belangrijk is om de medewerkers in een vroeg stadium te betrekken bij de plannen. Onbekend maakt immers onbemind. Als men in een vroeg stadium kan meedenken en de voordelen kan inzien, gebeurt de implementatie ook soepel.

Heleen Boxma

Foto's HLP

Domotica biedt uitkomst voor dementerende ouderen.

 

Domotica is een hulpmiddel voor de verzorging en absoluut geen vervanger.



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’