• Risicodenken aan basis veiligheid
27 april 2009
27 apr 2009

Risicodenken aan basis veiligheid

Security management heeft zich de afgelopen decennia in recordtijd ontwikkeld. Van een incidentgedreven vakgebied is het veranderd in een risico-analyserend vakgebied. Business continuity management speelt hierbij een belangrijke rol. Tijdens het security management congres in Ede lieten diverse deskundigen hun licht hierop schijnen.

'Het vakgebied security management is nog vreselijk jong’, stelt Maarten te Kulve, programmadirecteur van Fortress Academy. ‘Het bestaat net 25 tot 30 jaar. In die korte tijd heeft het vakgebied al een enorme ontwikkeling doorgemaakt. De positie van de security manager in een organisatie is sterk veranderd. De security manager heeft steeds meer taken op zijn bordje gekregen en moet met steeds meer zaken rekening houden.’

Volgens Te Kulve is het vakgebied in de jaren zeventig pas echt opgekomen. ‘Als gevolg van politieke en sociale ontwikkelingen ontstonden er allerlei uitdagingen op securitygebied. De verantwoordelijkheid voor security lag in die dagen echter primair bij de overheid. Vanaf dat moment is dat veranderd, er is een duidelijke verschuiving ontstaan. Verschillende security-organisaties zagen het levenslicht en de private sector kreeg steeds meer verantwoordelijkheid.’

De focus op security was in die tijd totaal anders dan nu, weet Te Kulve. ‘Het securitydenken was heel sterk incidentgedreven. Er was een incident en daar moest vervolgens op geacteerd worden. In de jaren tachtig zijn, als gevolg van bedreigingen van executives van bedrijven, de eerste consultancybureaus van de grond gekomen. In die tijd kwamen ook de eerste vormen van outsourcing van uniforme controle aan de poort. De focus van security begon langzaam te verschuiven van incidentgedreven naar bedreigingsgedreven.’

Focus
Grotere bedreigingen voor organisaties en personen zorgden voor een groeiende focus op risico’s. ‘Eind jaren tachtig ging het werkveld ook ‘risk assessments’ maken. Het echte risicodenken was geboren. Vanaf het begin van de jaren negentig is daar de it-security bijgekomen. Bedrijven stapten massaal in it, dat bracht de nodige nieuwe risico’s met zich mee. Zodoende is echt een geheel nieuwe securitytak ontstaan.’

De aanslagen op het WTC in New York in 2001 en de moordaanslagen op Theo van Gogh en Pim Fortuyn hebben volgens Te Kulve de security sector in Nederland een enorme boost gegeven. ‘In het rapport Van den Haak werd duidelijk gesteld dat we nog te veel werkten vanuit bedreigingsanalyses en te weinig vanuit risico-analyses. De bedreigingen waren wel gezien, maar er was te weinig geanticipeerd op de risico’s die deze mensen liepen.’

Het risicodenken is sindsdien echt op de voorgrond komen te staan. Te Kulve denkt echter dat bedrijven nog steeds niet goed vormgeven aan het risicodenken. ‘Het is een moeilijk onderwerp. Het is eigenlijk een hele aparte securitytak geworden. Je moet op een heel andere manier naar je organisatie en naar bedreigingen van buitenaf kijken. Een zakelijke blik is hierbij een vereiste. Het gaat niet meer alleen om beveiligingshekken, camera’s en mannen in uniform.’

Slimme camera’s
De ontwikkelingen op technisch vlak hebben het securityvak de laatste anderhalve decennia drastisch veranderd. ‘Er zijn steeds meer goede en betaalbare it-securityproducten op de markt gekomen. Neem alleen al de slimme camera’s. Die apparaten stellen ons in staat om dingen anders te doen. Dat heeft grote gevolgen gehad. De vraag is echter of het ophangen van camera’s een adequate maatregel is op de veronderstelde dreigingen en risico’s in bedrijven.’

Te Kulve zet vraagtekens bij de ontwikkeling van het vakgebied de laatste jaren. ‘Er wordt steeds meer op het bordje van de security manager gelegd. Security wordt steeds meer gezien als businessdriver. Ik ben daar geen voorstander van. Het vakgebied moet niet te groot worden gemaakt. De security manager moet niet alle aandachtsgebieden behappen. Het is beter om op een goede manier aan security risk management te doen. Weeg risico’s, bedreigingen en kwetsbaarheden goed af en anticipeer daarop. Focus je daarbij op de grootste bedreigingen en accepteer bepaalde, kleinere risico’s.’

De security-expert verwacht dat de focus van security ook de komende tijd nog zal verschuiven. ‘Ik zie een ontwikkeling dat security steeds meer gedreven wordt door mogelijke consequenties van incidenten. Reputatiemanagement en imagobuilding worden belangrijker dan specifieke bedreigingen. De security manager zal ook op dit gebied een rol gaan spelen.’

Boardroom
Security is voor een bedrijf als de Gasunie van zeer grote betekenis. ‘Security is bij ons een boardroom issue’, stelt Cees Pisuisse, directeur juridische zaken, regulering en communicatie en lid van de raad van bestuur van de Nederlandse Gasunie. ‘We zien security dan ook niet als een kostenpost, maar als een wezenlijk onderdeel van de core business.’

Gas is volgens Pisuisse een eerste levensbehoefte. ‘De samenleving rekent er op. Als mensen de gaskraan opendraaien, verwachten ze dat er gas uit komt. De vraag is of dat wel zo vanzelfsprekend is. De mensen zijn zich vaak niet bewust van de risico’s die zich voordoen als het gas uitvalt. Als je vanuit de praktijk naar eventuele bedreigingen kijkt, dan vallen die uiteen in veiligheid aan de ene kant en security aan de andere kant. Voor ons zijn ze beide van even groot belang. De maatschappelijke impact van de uitval van gas of van een dodelijk ongeval is even groot wanneer dat gebeurt als gevolg van een safety incident als wanneer dat gebeurt door een security incident. We moeten dus rekening houden met alle mogelijke risico’s van een natuurramp tot criminele activiteiten.’

Een risico waar Gasunie serieus rekening mee houdt, is het risico op spionage. ‘Uit onderzoek blijkt dat de meeste energiebedrijven in West-Europa onderwerp zijn van spionage. Daar proberen we ons zo goed mogelijk op voor te bereiden door bijvoorbeeld zeer goed en uitgebreid te screenen op ons personeel. Screening is een belangrijk onderdeel van ons securitybeleid. Daarnaast doen we uiteraard veel aan de fysieke bescherming van onze installaties. De Gasunie heeft hiervoor een gestandaardiseerde ranking van vitale objecten in verschillende categorieën.’

‘Per categorie hebben we hele specifieke beveiligingsmaatregelen. In sommige gevallen volstaat één hek, soms plaatsen we twee hekken en in speciale gevallen hangen we camerabewaking op. Vitale objecten die boven aan de lijst staan krijgen zelfs fysieke bewaking. We hanteren een zelfde structuur met categorieën voor de back-up voorzieningen die we treffen. Security is zodoende echt zwaar geborgd in de organisatie.’

Bij elke vorm van dreiging voor de Gasunie komt het crisis management team in actie. ‘Dit team handelt de zaken in oorsprong zelf af. Naast dit team heeft de Gasunie een speciaal tactisch business continuity team. Als dit team in actie komt, dan is het geen business as usual, dan is er echt iets aan de hand en komen ook de mensen uit de board bij elkaar.’

Oefenen
Om vooruit te lopen op eventuele dreigingen oefent de Gasunie regelmatig op rampenbestrijding. ‘Security staat bij ons niet alleen op papier, we oefenen ook één tot twee keer per jaar. Soms oefenen we met soortgelijke bedrijven en soms met de overheid. Op die manier trainen we de samenwerking met hulpdiensten, brandweer en politie. We krijgen daardoor steeds intensievere contacten en leren van elkaar. Dat komt onze visie op safety en security alleen maar ten goede.’



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’