• Schijnveiligheid op school
01 december 2011
01 dec 2011

Schijnveiligheid op school

Hoe veilig zijn onze scholen? Het zijn vragen die niet alleen studenten of ouders van leerlingen zich zouden moeten stellen. Ook facilitair managers en gebouwbeheerders zouden zich best eens af mogen vragen hoe het gesteld is met zowel de bouwtechnische als met de organisatorische beveiliging en veiligheid op hun school. Want daar is immers vooral sprake van schijnveiligheid, concluderen diverse deskundigen.


‘De veiligheid op school wordt vooral bepaald door de leerlingen die er rondlopen’, zo stelt Hans Meiboom, mede-eigenaar van de Intertec Group uit Heerenveen. Dat onderdeel van de AFG Group houdt zich met name bezig met advisering, opleidingen en detachering binnen de gebieden brandveiligheid en arbo-veiligheid. Meiboom verduidelijkt zijn uitspraak: ‘Je kunt je gebouw heel veilig maken, maar wanneer leerlingen daar dan bijvoorbeeld de vluchtroutes blokkeren met hun tassen, heb je er niets aan.’ Meiboom stelt vast dat de risico’s vooral aan de organisatorische kant zitten. ‘Wanneer iemand een kegje onder een brandwerende deur schuift om die open te houden, haal je al je dure maatregelen weer onderuit. Om de mensen daarvan bewust te maken is een goede voorlichting noodzakelijk. In een veilig gebouw zijn de gebruikers als het ware je vleesgeworden risico’s.’

Organisatorisch
Meiboom signaleert in zijn praktijk van alledag dat het onderwijs voorzichtig het keurmerk Brandveilig Gebruik Bouwwerken, kortweg BGB-keurmerk, begint te ontdekken. ‘Dat is nog een redelijk nieuw fenomeen. Dat keurmerk heb je echt niet z�maar. Maar dan heb je ook wel een hele goede APK van je gebouw te pakken.’ Met alleen een veilig gebouw ben je er dus nog niet. ‘Het is van belang om een school ook organisatorisch veilig te maken. En dat is een stuk goedkoper dan bouwkundige aanpassingen’, stelt Meiboom, die organisatorisch heel wat missers signaleert: ‘Van geblokkeerde nooduitgangen via onzichtbare blusmiddelen tot en met onbekendheid met vluchtroutes.’ Hij breekt dan ook een lans voor permanente aandacht voor het fenomeen veiligheid. ‘Op veel scholen zie je dat het vaak vooral om de fysieke veiligheid gaat. Het zou goed zijn om beveiliging en veiligheid meer aan elkaar te gaan koppelen. Veel beveiligers kun je bijvoorbeeld ook prima als bhv-er inzetten. En beveiligingscamera’s zijn ook in te schakelen voor verificatie van een brandmelding, of bij andere calamiteiten.’

De ervaren veiligheidsman, tevens voorzitter van de ouderraad op een middelbare school, hoopt niet dat een calamiteit of incident nodig is, om veiligheid hoger op de schoolagenda te krijgen. ‘Veiligheid op school moet normaal zijn, bij mensen tussen de oren zitten.’ Wat hem betreft maken ontruimingsoefeningen daar een wezenlijk onderdeel van uit. ‘Het oefenen van een ontruiming zou je van mij best vaker dan de wettelijk verplichte één keer per jaar mogen doen. Dat moet een tweede natuur worden, een automatisme. Middelbare scholen zijn goed te ontruimen, daar is het een kwestie van minuten. Op hogescholen en universiteiten wordt het lastiger. Daar weet je vaak minder goed hoeveel mensen er binnen zijn, met alle flexibiliteit. Dan is het dus zaak om goed te controleren. Vertrouwen is goed, maar controle is beter. Het gaat zo worden dat veiligheid, naast kwaliteit van onderwijs, een belangrijk argument wordt, dat het maken van keuzes voor bepaalde scholen of opleidingen kan beïnvloeden.’
 
Veiligheidsprotocol
Een recent door beveiligingsbedrijf Securitas gehouden onderzoek naar veiligheid in het onderwijs bevestigt het beeld dat Meiboom schetst. Het blijkt nogal eens te schorten aan de organisatorische kant van het verhaal. Zo weet een kwart van de onderwijsmedewerkers niet of er een veiligheidsprotocol is. Bij de ouders bedraagt dit percentage zelfs 50 procent. ‘Het kan zijn dat deze groepen nog niet geconfronteerd zijn met een incident op school’, stelt Jean-Marc Komen, productmanager bij Securitas. ‘Maar zeker medewerkers moeten weten wat er moet gebeuren bij calamiteiten. Het is geen optie om een incident af te wachten en er dan pas achter te komen of er wel of niet een protocol is.’ Een ander punt wat onduidelijkheid oproept is wie er op school eindverantwoordelijk is op het gebied van veiligheid. Dit blijkt men name in het hoger onderwijs niet voldoende helder te zijn. Komen benadrukt dat er altijd iemand eindverantwoordelijk moet zijn. ‘Op kleine scholen is het logisch dat dit vaak de directeur is. Bij grotere instellingen behoeft veiligheid extra aandacht. Daar zijn ook de risico’s groter.’

Securitas signaleert dat bij veel scholen juist de minder kostbare organisatorische maatregelen ontbreken. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan registratie van bezoekers of het screenen van personeel. Slechts 37 procent van de ondervraagde scholen zet cameratoezicht in en denkt daarmee de veiligheid te hebben gewaarborgd. Het screenen van personeel gebeurt maar in 19 procent van de gevallen. Komen: ‘Scholen moeten aan de hand van een veiligheidsanalyse per risicogebied maatregelen vaststellen. Die moeten daarna worden vastgelegd in convenanten met ouders, politie, jeugdzorg, gemeente, brandweer en de leerlingen zelf.’

‘Schijnveiligheid’
Henk Klunder is bij Nedap actief in de sales voor toegangscontrole en lockermanagement op scholen. Met een achtergrond van 19 jaar in het onderwijs kent hij beide kanten van de lijn. Op de vraag hoe het gesteld is met de veiligheid op de Nederlandse scholen, antwoordt hij kort en krachtig: ‘Matig. Men gaat er van uit dat er niets gebeurt. Het is te veel vrijheid, blijheid. Noem het maar schijnveiligheid.’ Klunder stelt dat iedereen: leerlingen, docenten of andere aanwezigen, zich veilig moet voelen op school. ‘Door beter om te gaan met regels en procedures kun je al zovéél verbeteren, zonder dat het veel geld kost.’ Om de veiligheid op school te vergroten is goede toegangscontrole van essentieel belang. ‘En dan hoef je echt niet meteen een tourniquet te plaatsen of de school zwaar te beveiligen’, vult Klunder aan. ‘Begin maar eens met je deur op bepaalde tijden dicht te doen. Door bepaalde controle te houden op je ingangen, kun je echt dingen voorkomen.’

De Nedap-man heeft het gevoel dat veel onderwijsinstellingen liever niet investeren in hun veiligheid. ‘Men weet het allemaal niet, of denkt dat het te duur is. Gelukkig zie je bij steeds meer roc’s een toenemende aandacht voor veiligheid. Ook hogescholen en universiteiten maken er soms meer werk van. Er gebeurt dus wel iets, maar ik denk niet dat het generiek bij elke schooldirecteur speelt.’ En dat valt te betreuren, want preventie kan van levensbelang zijn. ‘Ik vind het zo jammer dat men zich er op de gemiddelde dorpsschool niet van bewust is dat ook d��r een kwaadwillende binnen kan komen. Wanneer men zich nu eens bewust zou worden van de gevaren, dan wordt er hopelijk ook iets mee gedaan.’ Hij zou graag een rol weggelegd zien voor de overheid. ‘Die zou hier iets aan moeten doen. En dan denk ik niet eens alleen aan financiële ondersteuning, maar bijvoorbeeld ook aan handboek risicomanagement. Daarmee zouden veel scholen al geholpen zijn.’

Ton de Kort

 

Foto's: Nedap



Mercuri Urval is een internationale adviesorganisatie

Het corporate gevoel van een sympathieke headhunter

Als je een interview hebt bij Mercuri Urval met Marcel L’Herminez, komen er spontaan drie vragen bovendrijven.

Coenen Concept bouwt tandartspraktijk in Veldhoven

‘Interieur draagt bij aan optimale dienstverlening 5504 Mondzorg’

‘Niets is onmogelijk’. Dat is het motto van Lars van Breukelen.

Mkb’ers ontdek het internationaal talent in de regio!

What about the spouses?

Eindhoven gloeit nog na van twee prachtige, drukbezochte evenementen: DDW en Glow. De regio leeft en bruist, bloeit en groeit, onderneemt en innoveert en de toekomst lacht ons tegemoet.

Wim van Wessel maakt Wesco toekomstbestendig

Eigenwijze visie en werkwijze werpen vruchten af in schoonmaakbranche

De schoonmaakbranche is volop in beweging.

De duidelijke meerwaarde van Ergon-medewerkers

‘Ik zou willen dat ik er meer kon aannemen’

Bij het horen van de naam Ergon, denken veel mensen al snel aan de schoffelaars in de gemeenteplantsoenen.

Meten is weten

Nul40 on- en offline mediabureau in Eindhoven

‘Onze klanten hebben altijd rechtstreeks contact met senior adviseurs’